{"site":"Bab Lblad","language":"nl","checked":"2026-10-08","source":"https://bablblad.com/nl/","guides":[{"id":"passport","section":"papers","url":"https://bablblad.com/nl/guide_passport.html","title":"Een biometrisch paspoort vernieuwen of aanvragen","summary":"Je vraagt het persoonlijk aan op een consulaat, na een online vooraanvraag. Volwassenen krijgen vijf jaar.","facts":["5 jaar geldig voor volwassenen. Het kan niet worden verlengd, alleen vernieuwd.","Wordt op elke leeftijd afgegeven. Onder de 12 jaar wordt het gemaakt op basis van de geboorteakte. Van 12 tot 18 jaar worden de vingerafdrukken van het kind op het consulaat genomen.","Sinds augustus 2026 wordt een nieuwe generatie paspoorten ingevoerd. Je huidige paspoort blijft geldig tot de datum die erop staat.","Een ouder kan het paspoort van een minderjarig kind aanvragen zonder voorafgaande toestemming van de vader, tenzij een rechter anders heeft beslist."],"steps":["Controleer of je huidige adres in je consulaire inschrijving staat.","Vul de vooraanvraag in op passeport.ma en print die.","Maak een afspraak op rdv.consulat.ma. Sinds 2024 mag je elk Marokkaans consulaat kiezen.","Ga persoonlijk langs met je documenten. Een minderjarige komt met een ouder of wettelijke voogd.","Bewaar het ontvangstbewijs. Volg je dossier op passeport.ma en haal daarna het paspoort af met het ontvangstbewijs. Voor het afhalen heb je geen afspraak nodig."],"documents":["Afgedrukt vooraanvraagformulier van passeport.ma","CNIE, of het ontvangstbewijs van je CNIE-aanvraag, voor volwassenen","Je vorige paspoort","Voor een kind: geboorteakte en de CNIE van de ouder of voogd, origineel en kopie","Foto's en de zegelkosten: het exacte formaat en bedrag staan op passeport.ma en bij je consulaat"],"watchOut":["De zomer is het drukke seizoen. Vernieuw in de herfst of de winter, ruim voor je tickets boekt.","Veel landen en luchtvaartmaatschappijen vragen een paspoort dat nog drie tot zes maanden na je reis geldig is.","Paspoort verloren of beschadigd: meld het op het consulaat wanneer je het nieuwe aanvraagt."],"more":[],"officialSources":["https://www.passeport.ma/","https://rdv.consulat.ma/","https://www.consulat.ma/en/delivery-biometric-passport"]},{"id":"cnie","section":"papers","url":"https://bablblad.com/nl/guide_cnie.html","title":"Nationale identiteitskaart (CNIE)","summary":"Verplicht vanaf 16 jaar, tien jaar geldig, persoonlijk aan te vragen op het consulaat of in Marokko.","facts":["10 jaar geldig. Verplicht vanaf 16 jaar. Een kind ouder dan 12 kan er een krijgen bij de aanvraag van een paspoort.","Je kunt de kaart ook in Marokko aanvragen op een politiebureau (DGSN), met dezelfde documenten, inclusief je bewijs van consulaire inschrijving.","Het ontvangstbewijs dat je krijgt, heb je nodig om de kaart af te halen."],"steps":["Vraag je bewijs van consulaire inschrijving aan met je huidige adres.","Maak een afspraak op rdv.consulat.ma en ga persoonlijk langs. Bij een eerste kaart of een vervanging worden vingerafdrukken genomen.","Bewaar het gedateerde ontvangstbewijs en kom ermee terug om de kaart af te halen."],"documents":["Bewijs van consulaire inschrijving met je huidige adres","Eerste kaart: een kopie van jouw pagina in het familieboekje, of een volledig afschrift of uittreksel van je Marokkaanse geboorteakte van minder dan zes maanden oud, met de namen in Arabische en Latijnse letters","Eerste kaart: vier recente kleurenfoto's, 3,5 × 4,5 cm, witte achtergrond, gezicht onbedekt, geen donkere bril","Vernieuwing: twee foto's in hetzelfde formaat en je oude kaart, die je inlevert","Kaart verloren, gestolen of beschadigd: een aangifte bij het CNIE-loket, plus de documenten voor een vernieuwing","Wijziging van naam of geboortedatum: de administratieve of gerechtelijke documenten die dat bewijzen"],"watchOut":["Ontvangstbewijs kwijt? Je kunt de kaart toch afhalen: meld het verlies op de dag zelf op het consulaat. Je betaalt een kleine vergoeding.","Verhuisd? De kaart moet worden aangepast met je nieuwe adres.","Kinderen die vóór 2 april 2007 zijn geboren uit een Marokkaanse moeder en een buitenlandse vader, hebben voor een eerste kaart hun nationaliteitsdocument nodig."],"more":[],"officialSources":["https://www.cnie.ma/","https://rdv.consulat.ma/","https://www.consulat.ma/en/renewal-id"]},{"id":"registration","section":"papers","url":"https://bablblad.com/nl/guide_registration.html","title":"Consulaire inschrijving en afspraken","summary":"De inschrijving opent de deur naar alle andere diensten. Je doet het één keer, persoonlijk.","facts":["Alleen ingeschreven Marokkanen kunnen bij een consulaat een CNIE, een paspoort en de meeste attesten krijgen.","Je krijgt een bewijs van consulaire inschrijving. De meeste dossiers vragen het als bewijs van waar je woont.","Afspraken maak je op rdv.consulat.ma, waar je ook vooraf je documenten kunt toevoegen.","Je hebt geen afspraak nodig om een CNIE, een paspoort, een adoulakte of een familieboekje af te halen, of om de overbrenging van een lichaam naar Marokko aan te vragen."],"steps":["Maak op rdv.consulat.ma een afspraak voor de inschrijving.","Kom persoonlijk met de documenten hieronder. Kinderen komen met hun wettelijke vertegenwoordiger.","Vraag het bewijs met je huidige adres, en vraag het opnieuw telkens als je verhuist."],"documents":["Paspoort en CNIE, originelen en kopieën. Voor een kind zonder CNIE: het Marokkaanse familieboekje of een geboorteakte van minder dan een jaar oud","Bewijs van legaal verblijf: verblijfsvergunning, visum, of de identiteitskaart of het paspoort van je woonland","Adresbewijs als het niet op je vergunning staat: huurcontract, rekening van gas, water of elektriciteit, of bewijs van woonplaats","Twee kleurenfoto's, 4 × 3 cm"],"watchOut":["Kom op tijd met je bevestiging: een gemiste afspraak vervalt.","Mobiele consulaten bezoeken steden die ver van een consulaat liggen. Elk consulaat kondigt zijn eigen data aan, dus volg zijn pagina of sociale media."],"more":[],"officialSources":["https://rdv.consulat.ma/","https://www.consulat.ma/en/consular-registration"]},{"id":"birth","section":"papers","url":"https://bablblad.com/nl/guide_birth.html","title":"Een geboorte in het buitenland aangeven","summary":"Laat de lokale geboorteakte overschrijven op het consulaat, zodat je kind bestaat in de Marokkaanse registers.","facts":["De overschrijving gebeurt op het consulaat dat bevoegd is voor de geboorteplaats.","De overschrijving kan worden aangevraagd door de vader of de moeder, daarna door de voogd, een broer, een neef of iedereen die een volmacht heeft gekregen.","Een kind van een Marokkaanse moeder en een buitenlandse vader is Marokkaans. Is het na 2 april 2007 geboren, dan wordt de geboorte rechtstreeks overgeschreven. Is het daarvoor geboren, dan is eerst een bewijs van Marokkaanse nationaliteit nodig.","Het consulaat schrijft het kind daarna in je familieboekje in en kan Marokkaanse geboorteakten afgeven."],"steps":["Vraag een volledig afschrift van de geboorteakte aan bij het lokale gemeentehuis of de burgerlijke stand.","Breng het naar het consulaat, samen met je familieboekje en je inschrijving.","Vraag om het kind in het familieboekje te laten bijschrijven en vraag meteen een paar geboorteakten aan voor latere dossiers."],"documents":["Consulaire inschrijving van de ouders","Marokkaans familieboekje","Volledig afschrift van de lokale geboorteakte van het kind","CNIE of paspoort van de ouders"],"watchOut":["Doe het in de eerste maanden. Consulaten pasten lang een termijn toe voor geboorten in het buitenland, waarna een rechterlijk vonnis nodig was. De juridische gids van de Stichting Hassan II zegt nu dat de wet geen termijn stelt. Vraag je consulaat welke regel het toepast.","Marokkaanse geboorteakte nodig zonder te reizen? Bestel die op watiqa.ma. Gebruikers meldden storingen in 2026: het alternatief is het consulaat waar de geboorte is geregistreerd, of een familielid bij de gemeente in Marokko met jouw volmacht.","Geboorteakten voor een CNIE moeten minder dan zes maanden oud zijn."],"more":[],"officialSources":["https://www.watiqa.ma/","https://www.consulat.ma/en/birth-transcript-register-civil-status-and-family-record-book"]},{"id":"death","section":"papers","url":"https://bablblad.com/nl/guide_death.html","title":"Als een dierbare in het buitenland overlijdt","summary":"Het consulaat geeft de toestemming af om het lichaam naar huis te brengen. Meestal betaalt de verzekering; de staat helpt families die dat niet kunnen.","facts":["De toestemming om het lichaam over te brengen vraag je aan bij het consulaat dat bevoegd is voor de plaats van overlijden. Je hebt geen afspraak nodig.","De kosten worden betaald door de familie of door een repatriëringsverzekering, die vaak inbegrepen is bij een Marokkaanse bankrekening voor wie in het buitenland woont.","Voor iemand zonder verzekering van wie de familie niet kan betalen, kan het ministerie dat bevoegd is voor Marokkanen in het buitenland de repatriëring betalen. De aanvraag loopt via het consulaat.","Het lichaam moet aan de Marokkaanse grens worden opgewacht door de persoon die de verbintenis heeft ondertekend."],"steps":["Bel het consulaat en een begrafenisondernemer. De begrafenisondernemer regelt de lokale formaliteiten.","Geef het consulaat de gegevens: identiteit, datum, plaats en oorzaak van overlijden, begraafplaats in Marokko, aankomstdatum en grenspost, en wie betaalt.","Haal de toestemming af met de documenten hieronder. Twee sets reizen mee met de kist.","Laat het overlijden daarna op het consulaat overschrijven in de Marokkaanse burgerlijke stand."],"documents":["Overlijdensakte","CNIE of Marokkaans paspoort van de overledene, of anders de CNIE of het paspoort van een naast familielid","Attest van de begrafenisondernemer dat de kist hermetisch gesloten is","Medisch attest dat er geen besmettelijke ziekte is","Lokale toestemming om het lichaam het land uit te brengen","Voor steun van de staat: bewijs dat de familie onvoldoende middelen heeft, bewijs dat de overledene langer dan zes maanden in het buitenland woonde, en een ondertekende verbintenis om de kist in ontvangst te nemen"],"watchOut":["Controleer vandaag of jij en je ouders een repatriëringsverzekering hebben. Die kost weinig en bespaart de familie een inzameling op het ergste moment.","De noodlijnen van de consulaten staan in onze Adresgids."],"more":[],"officialSources":["https://www.consulat.ma/en/authorisation-transfer-body-remains-inhumation-morocco","https://www.consulat.ma/en/request-moroccan-authorities-pay-cost-repatriating-cases-families-need"]},{"id":"poa","section":"papers","url":"https://bablblad.com/nl/guide_poa.html","title":"Volmacht","summary":"Voor vastgoed wordt alleen een akte aanvaard die is opgesteld door een notaris, een adoul of een bevoegde advocaat.","facts":["Sinds 14 september 2017 weigert het kadaster elke vastgoedtransactie op basis van een onderhandse volmacht, ook als die op een gemeentehuis is gelegaliseerd.","Voor andere zaken, zoals een document afhalen of een dossier opvolgen, kun je je handtekening op het consulaat laten legaliseren.","Een volmacht voor een auto die niet op jouw naam staat, moet worden gelegaliseerd waar de eigenaar in het buitenland woont, of op het consulaat."],"steps":["Schrijf precies op wat de persoon mag doen, voor welk goed of dossier, en tot wanneer.","Laat de volmacht voor vastgoed opstellen door adouls op het consulaat of door een notaris.","Stuur het origineel naar Marokko en bewaar een kopie."],"documents":["Je CNIE en consulaire inschrijving","Volledige identiteit van de persoon die je aanstelt, met het CNIE-nummer","Gegevens van het goed: nummer van de eigendomstitel (titre foncier) en adres"],"watchOut":["Met een algemene volmacht kan iemand in jouw naam verkopen of een hypotheek nemen. Geef een specifieke volmacht, beperkt in de tijd.","Trek de volmacht schriftelijk in zodra de zaak is afgehandeld."],"more":[],"officialSources":["https://www.consulat.ma/en/power-attorney-real-estate-transactions","https://www.ancfcc.gov.ma/"]},{"id":"otherdocs","section":"papers","url":"https://bablblad.com/nl/guide_otherdocs.html","title":"Strafregister, apostille, levensbewijs, rijbewijs","summary":"Vier documenten die steeds weer terugkomen, en de snelste weg naar elk ervan.","facts":["Uittreksel uit het strafregister: vraag het online aan op casierjudiciaire.justice.gov.ma. Ben je in Marokko geboren, dan haal je het af bij de rechtbank van je geboorteplaats. Ben je in het buitenland geboren, dan komt het van het nationale centrum in Rabat. Een consulaat kan de aanvraag ook aannemen met een kopie van je CNIE en een zegel van 10 dirham.","Apostille: sinds augustus 2016 heeft een Marokkaans openbaar document alleen een apostille nodig om in de meeste landen te worden gebruikt, zonder keten van legalisaties. De lijst van landen staat op apostille.ma.","Levensbewijs: afgegeven op het consulaat op vertoon van je inschrijving, familieboekje en identiteitsbewijs. Het is gratis voor gepensioneerden.","Rijbewijs: als je je weer in Marokko vestigt, mag je één jaar met je buitenlandse rijbewijs rijden. Daarna wissel je het om, waar een akkoord bestaat, of leg je het Marokkaanse examen af."],"steps":[],"documents":[],"watchOut":["Met een volmacht die op het consulaat is gelegaliseerd, kan een familielid je strafregister in Marokko afhalen.","In je woonland rijden met een Marokkaans rijbewijs mag alleen bij een kort verblijf. Wie er langdurig woont, moet het omwisselen volgens de lokale regels."],"more":[],"officialSources":["https://casierjudiciaire.justice.gov.ma/","https://www.apostille.ma/","https://www.consulat.ma/en/driving-license"]},{"id":"car","section":"travel","url":"https://bablblad.com/nl/guide_car.html","title":"Je auto meenemen op vakantie","summary":"Tijdelijke invoer is gratis en vraagt geen papierwerk vooraf, maar de 180 dagen zijn strikt.","facts":["180 dagen per kalenderjaar, in één of meerdere verblijven. De termijn kan niet worden verlengd.","Je hoeft vooraf geen formulier in te vullen. Douaniers registreren de auto aan boord van de ferry of aan de grens en geven je een bewijs van tijdelijke invoer.","Heeft een auto zijn 180 dagen opgebruikt, dan mag hij dat jaar niet terugkomen, ook niet als iemand anders ermee rijdt met een volmacht.","Iedereen die in het buitenland woont mag ermee rijden, met het inschrijvingsbewijs (kentekenbewijs), het bewijs van tijdelijke invoer en een bewijs van verblijf in het buitenland. Iemand die in Marokko woont mag er alleen mee rijden als jij in de auto zit.","Sinds 2026 kan een auto met een voorlopige inschrijving worden toegelaten met een volmacht van de houder van het inschrijvingsbewijs."],"steps":["Controleer voor je vertrekt of je verzekering Marokko dekt. Zo niet, koop dan een grensverzekering in de haven.","Toon aan de grens je verblijfsvergunning en het originele inschrijvingsbewijs (kentekenbewijs).","Bewaar het bewijs van tijdelijke invoer in de auto voor een controle langs de weg.","Breng de auto het land uit vóór de laatste dag. Je kunt je gegevens controleren op douane.gov.ma/at."],"documents":["Origineel inschrijvingsbewijs (kentekenbewijs)","Paspoort, en verblijfsvergunning of ander bewijs dat je in het buitenland woont","Verzekering die geldig is in Marokko","Auto op naam van iemand anders: volmacht gelegaliseerd in het buitenland of op het consulaat","Huurauto: in het contract moet staan dat de auto naar Marokko mag"],"watchOut":["De auto uitlenen aan, verkopen aan of achterlaten bij een familielid dat in Marokko woont, is een douaneovertreding.","Dringend terug met het vliegtuig? Zolang de tijdelijke invoer nog geldig is, mag je de auto in een garage naar keuze laten staan, maar niemand mag hem gebruiken en je moet hem zelf het land uit brengen vóór de einddatum.","Je mag geen tweede auto meebrengen zolang de eerste niet is vertrokken of ingeklaard.","Seizoenarbeiders moeten een verblijf van minstens zes maanden in het buitenland aantonen."],"more":[],"officialSources":["https://www.douane.gov.ma/web/guest/mre","https://www.douane.gov.ma/at/","https://www.consulat.ma/en/temporary-admission-cars-morocco"]},{"id":"customs","section":"travel","url":"https://bablblad.com/nl/guide_customs.html","title":"Wat je mag meenemen door de douane","summary":"Cadeaus voor de familie zijn vrij van invoerrechten tot 25.000 dirham per jaar, met een paar harde uitzonderingen.","facts":["Cadeaus voor de familie: vrij van invoerrechten tot 25.000 dirham in totaal, één keer per kalenderjaar. Het hele bedrag mag niet naar één soort artikel gaan.","De vrijstelling is voor cadeaus. Voor je eigen kleren en persoonlijke spullen heeft de douane aparte toleranties.","Niet gedekt door de vrijstelling: bromfietsen, fietsen voor volwassenen, meubels, meer dan één tapijt, huishoudelijke apparaten nieuw of gebruikt, televisies en soortgelijke toestellen. Hierop betaal je invoerrechten.","Verboden: wapens en munitie, drugs, namaakgoederen, materiaal dat in strijd is met de openbare orde, en sommige planten.","Formaliteiten nodig: drones, jachtwapens, huisdieren, en dierlijke of plantaardige producten.","Belastingteruggave bij vertrek: aankopen van 2.000 dirham of meer, op dezelfde dag gedaan in één erkende winkel. Toon de goederen, de factuur en het teruggaveformulier aan de douane voor je instapt."],"steps":["Bewaar kassabonnen of een lijst met geschatte waarden van de cadeaus die je meeneemt.","Houd je verblijfsvergunning en een bewijs van je werk of status in het buitenland klaar: ze bewijzen je recht op de vrijstelling.","Geef alles aan wat buiten de vrijstelling valt en betaal de invoerrechten. Je krijgt een kwitantie."],"documents":["Verblijfsvergunning of ander bewijs van verblijf in het buitenland","Arbeidscontract, loonstrook, handelaarskaart of visum voor lang verblijf","Huisdieren: een gezondheidscertificaat van een officiële dierenarts, afgegeven binnen drie dagen voor het inschepen. Per dier betaal je 10 dirham inspectiekosten"],"watchOut":["Kun je de invoerrechten niet ter plaatse betalen? Laat het artikel in bewaring bij de douane en haal het op of voer het weer uit binnen 45 dagen. Daarna wordt het als achtergelaten beschouwd.","Hoeveelheden die er commercieel uitzien, worden belast als handelswaar, ongeacht hun waarde.","Bewaar medicijnen in hun verpakking, met het doktersvoorschrift."],"more":[],"officialSources":["https://www.douane.gov.ma/web/guest/mre","https://www.consulat.ma/en/introduction-pets"]},{"id":"cash","section":"travel","url":"https://bablblad.com/nl/guide_cash.html","title":"Contant geld aan de grens","summary":"Neem zoveel vreemde valuta mee als je wilt, geef grote bedragen aan en laat je dirhams in Marokko.","facts":["Vreemde valuta mag vrij binnen, zonder limiet, als bankbiljetten, kaarten, cheques of overschrijvingen.","Geef bankbiljetten en waardepapieren aan toonder ter waarde van 100.000 dirham of meer aan bij aankomst. De douane geeft je het formulier.","Dirhams: niet meer dan 2.000 het land in of uit. Daarboven is het een deviezenovertreding.","Vertrekken met vreemde bankbiljetten: je kunt terugkopen wat je de afgelopen 12 maanden hebt binnengebracht en gewisseld, tot een tegenwaarde van 100.000 dirham per jaar."],"steps":["Geef bij aankomst bedragen boven de drempel aan en bewaar de afgestempelde aangifte.","Wissel geld bij banken of erkende wisselkantoren en bewaar elk wisselbewijs op jouw naam.","Koop voor je vertrekt vreemde valuta terug bij de bank, met de aangifte en de wisselbewijzen."],"documents":[],"watchOut":["Geen aangifte bij binnenkomst betekent geen bewijs bij vertrek. Niet-aangegeven bankbiljetten kunnen in beslag worden genomen.","Geld op een rekening in converteerbare dirhams of een rekening in vreemde valuta valt niet onder de limiet van 100.000 dirham.","Je woonland heeft zijn eigen regel. In de Europese Unie moet je 10.000 euro of meer in contanten aangeven wanneer je binnenkomt of vertrekt."],"more":[],"officialSources":["https://www.douane.gov.ma/web/guest/mre","https://www.oc.gov.ma/"]},{"id":"marhaba","section":"travel","url":"https://bablblad.com/nl/guide_marhaba.html","title":"Operatie Marhaba en de zomeroversteek","summary":"Van half juni tot half september staan er opvangpunten, medische teams en extra ferry's langs de weg naar huis.","facts":["De editie van 2026 liep van 10 juni tot 15 september en vervoerde meer dan 4 miljoen mensen, ongeveer de helft over zee.","De Stichting Mohammed V voor Solidariteit beheert 26 opvangpunten, 20 in Marokko en 6 in het buitenland, met ongeveer 1.400 maatschappelijk werkers, artsen en verpleegkundigen.","In 2026 waren tickets uitwisselbaar tussen de ferrymaatschappijen op de Straat van Gibraltar, wat helpt als een afvaart vol of te laat is.","Drukste dagen: eind juni tot begin juli op de heenweg, vanaf half augustus op de terugweg."],"steps":["Boek een ticket met een vaste datum en tijd. Consulaten raden open tickets af in de piekweken.","Kies je route: de Straat van Gibraltar vanuit Algeciras of Tarifa, of een lange oversteek vanuit Sète, Marseille, Barcelona, Almería, Motril of Genua naar Tanger Med of Nador.","Stop op de snelweg in Spanje alleen op de officiële rustplaatsen.","Stop op de terugweg op de rustplaats voor Tanger Med: daar bevestig je je ticket en je afvaarttijd voor je naar de haven rijdt."],"documents":[],"watchOut":["De ticketprijzen zijn elk jaar de eerste klacht en kwamen in juni 2026 ter sprake in het parlement. Maanden vooraf boeken en midden in de week reizen zijn de enige betrouwbare besparingen.","Vergelijk een luchthaven in de buurt of een andere haven: het verschil kan de omweg betalen.","Koop tickets bij de maatschappij of een bekend reisbureau. Verkopers langs de weg bij de havens zijn niet terug te vinden als een afvaart wordt geannuleerd."],"more":[],"officialSources":["https://www.fm5.ma/"]},{"id":"return","section":"travel","url":"https://bablblad.com/nl/guide_return.html","title":"Definitieve terugkeer","summary":"Eén verhuizing vrij van invoerrechten per gezin, een hogere vrijstelling sinds 2026, en een echte besparing op je auto als je in aanmerking komt.","facts":["Je huisraad en persoonlijke spullen komen binnen vrij van invoerrechten, in één verhuizing per gezin.","Bovenop de verhuizing zijn spullen zonder commercieel karakter vrij van invoerrechten tot 40.000 dirham. Tot 2026 was het plafond 30.000.","De verhuizing mag in twee delen als alles op de eerste inventaris staat en beide delen binnen zes maanden via hetzelfde douanekantoor gaan.","Auto jonger dan drie jaar: bij de inklaring wordt hij behandeld alsof hij drie jaar ouder is. Dat is 25% korting op een nieuwe auto, 20% op een auto van één jaar, 10% op een auto van twee jaar. Slechts één keer.","60 jaar of ouder en meer dan tien jaar in het buitenland: 90% korting op de waarde van één personenauto, één keer in je leven. De auto mag vijf jaar niet worden verkocht en je moet zelf aanwezig zijn bij de inklaring.","De twee autovoordelen kunnen niet worden gecombineerd."],"steps":["Vraag de autoriteiten van je land om een attest van verandering van woonplaats. Waar dat niet bestaat, legaliseert het consulaat een verklaring op erewoord.","Maak een gedetailleerde inventaris, gedateerd en ondertekend, van alles wat je verhuist.","Vraag voor de korting van 90% op het consulaat het attest van tien jaar verblijf.","Klaar de verhuizing en de auto in bij het douanekantoor van binnenkomst."],"documents":["Attest van verandering van woonplaats, of verklaring op erewoord gelegaliseerd op het consulaat","Gedetailleerde inventaris, gedateerd en ondertekend","Lijst van beroepsgereedschap en -materiaal als je je vak meeneemt","Voor de korting van 90%: consulaire inschrijving, CNIE of paspoort, bewijs van tien jaar in het buitenland, en een geldige verblijfsvergunning"],"watchOut":["De korting van 90% geldt alleen voor personenauto's: geen bestelwagens, pick-ups, campers, motoren of quads.","Wie al in Marokko woont, komt er niet voor in aanmerking.","Je buitenlandse rijbewijs is één jaar geldig nadat je je hebt gevestigd. Begin op tijd met het omwisselen.","Vraag voor je vertrekt schriftelijk aan je pensioeninstantie en je zorgverzekeraar of ziekenfonds wat je behoudt zodra je in Marokko woont."],"more":[],"officialSources":["https://www.douane.gov.ma/web/guest/mre","https://www.consulat.ma/en/final-return-morocco","https://www.consulat.ma/en/benefit-90-reduction-granted-clearance-motor-vehicle"]},{"id":"send","section":"money","url":"https://bablblad.com/nl/guide_send.html","title":"Goedkoper geld naar huis sturen","summary":"De transferkosten zijn maar de helft van de prijs. De wisselkoers die je krijgt, is de andere helft.","facts":["De echte kostprijs van een transfer is de transferkosten plus het verschil tussen de koers van de aanbieder en de middenkoers die op onze pagina Vandaag staat.","Drie soorten diensten: je bank of een buitenlands kantoor van een Marokkaanse bank, online transfer-apps, en cashnetwerken met afhaalloketten.","De ontvanger kan worden uitbetaald op een bankrekening, contant aan een loket zoals Wafacash, Cash Plus of Barid Cash, of op een mobiele portemonnee."],"steps":["Bepaal het bedrag in jouw munt en stel elke dienst dan één vraag: hoeveel dirham komt er aan?","Vergelijk minstens drie diensten op dezelfde dag. De site Remittance Prices Worldwide van de Wereldbank geeft de kosten per land.","Controleer de leveringstermijn en of de ontvanger iets betaalt om het geld af te halen.","Bewaar het ontvangstbewijs tot het geld is aangekomen."],"documents":[],"watchOut":["Een transfer die met nul kosten wordt aangeprezen, verdient zijn geld meestal op de koers.","Koersen in het weekend en op feestdagen zijn vaak slechter.","Minder vaak een groter bedrag sturen kost minder dan veel kleine transfers.","Vermijd informele koeriers. Als het geld verdwijnt, heb je geen bewijs en geen verhaal."],"more":[],"officialSources":["https://remittanceprices.worldbank.org/"]},{"id":"accounts","section":"money","url":"https://bablblad.com/nl/guide_accounts.html","title":"De juiste bankrekening in Marokko","summary":"Er bestaan drie soorten rekeningen voor Marokkanen in het buitenland. De rekening waarmee je betaalt, bepaalt of je geld het land weer uit kan.","facts":["Rekening in converteerbare dirhams: gevoed vanuit het buitenland in vreemde valuta, aangehouden in dirhams. Het saldo kan vrij terug naar het buitenland worden gestuurd.","Rekening in vreemde valuta: aangehouden in euro, dollar of een andere munt, ook vrij overdraagbaar.","Gewone dirhamrekening: voor het dagelijkse leven in Marokko. Geld op deze rekening kan niet vrij naar het buitenland worden gestuurd.","Een investering die via de bank in vreemde valuta is betaald, behoudt een garantie: de inkomsten, de verkoopprijs en eventuele winst mogen weer naar het buitenland worden overgemaakt."],"steps":["Open een rekening in converteerbare dirhams of in vreemde valuta vóór elke grote aankoop. Veel Marokkaanse banken openen ze vanuit hun kantoren in Europa.","Betaal vastgoed, bouwwerken of aandelen vanaf die rekening, per overschrijving.","Vraag de bank om het document dat bewijst dat het geld uit het buitenland kwam, en bewaar het bij de akte."],"documents":[],"watchOut":["Koop je vanaf een gewone dirhamrekening, of contant, dan kan de verkoopopbrengst later in Marokko geblokkeerd blijven.","Bewaar elk overschrijvingsbewijs zolang je het goed bezit."],"more":[],"officialSources":["https://www.oc.gov.ma/"]},{"id":"tax","section":"money","url":"https://bablblad.com/nl/guide_tax.html","title":"Belastingen op een woning in Marokko","summary":"Vijf regels waar eigenaars in het buitenland over struikelen, uit de gids van de belastingdienst voor Marokkanen in het buitenland.","facts":["Verkopen: je betaalt belasting op de winst, met een minimum van 3% van de verkoopprijs, ook als je geen winst maakt.","Vrijstelling voor de hoofdwoning: geen belasting op de winst als de woning minstens vijf jaar voor de verkoop je hoofdverblijf was en nooit is verhuurd of voor een bedrijf gebruikt.","Voor een eigenaar die in het buitenland woont, telt een woning waarin je echtgenoot of echtgenote, kinderen of ouders gratis wonen als je hoofdverblijf.","De vrijstelling kan één keer per vijf jaar worden gebruikt. Nadat je bent verhuisd, heb je één jaar om te verkopen, zolang de woning leeg blijft.","De belasting op gemeentelijke diensten blijft verschuldigd als je bent vrijgesteld van de woonbelasting."],"steps":["Dien na een verkoop binnen 30 dagen de aangifte van de vastgoedwinst in.","Geef het einde van bouwwerken of een leegstaande woning uiterlijk 31 januari aan.","Dien de jaarlijkse inkomstenaangifte, bijvoorbeeld voor ontvangen huur, uiterlijk 1 maart in."],"documents":[],"watchOut":["Geërfd vastgoed: elke erfgenaam dient een aparte aangifte in en betaalt op zijn eigen deel. Eén ontbrekende aangifte kan de verkoop voor iedereen blokkeren.","Te laat indienen levert boetes op. Een betrouwbare boekhouder of notaris in Marokko kost minder dan een navordering.","Huur uit Marokko moet je mogelijk ook aangeven in je woonland. Het belastingverdrag tussen de twee landen bepaalt wie wat belast."],"more":[],"officialSources":["https://www.tax.gov.ma/"]},{"id":"pension","section":"money","url":"https://bablblad.com/nl/guide_pension.html","title":"Pensioen, uitkeringen en ziekteverzekering","summary":"Wat je behoudt als je maanden in Marokko doorbrengt, of er met pensioen gaat, hangt af van het land dat betaalt.","facts":["Marokko heeft socialezekerheidsverdragen met de belangrijkste woonlanden. Ze regelen hoe pensioenen in Marokko worden uitbetaald en, in sommige gevallen, de gezondheidszorg.","Een pensioen dat je hebt opgebouwd, wordt normaal uitbetaald waar je ook woont. Uitkeringen die aan je woonplaats gebonden zijn, zoals sommige toeslagen en aanvullingen, kunnen stoppen als je vertrekt.","Pensioeninstanties vragen elk jaar een levensbewijs. Het consulaat geeft het gratis af aan gepensioneerden."],"steps":["Schrijf vóór een lang verblijf naar je pensioeninstantie en je zorgverzekeraar of ziekenfonds. Vraag wat doorloopt, wat stopt en welk formulier je moet meenemen.","Vraag het verdragsformulier dat toegang geeft tot zorg in Marokko, waar het verdrag in zo'n formulier voorziet.","Stuur het levensbewijs elk jaar op tijd op."],"documents":[],"watchOut":["Ben je met ziekteverlof of krijg je een werkloosheidsuitkering? Een verblijf in Marokko zonder schriftelijke toestemming van de uitkeringsinstantie kan leiden tot een terugvordering, zelfs met het akkoord van je arts.","Sommige toeslagen die je in Marokko krijgt, stoppen of veranderen op de pensioenleeftijd. Bewaar elke brief van je uitkeringsinstantie.","Zonder verdragsformulier betaal je medische zorg in Marokko uit eigen zak. Neem voor elke reis een bijstandsverzekering."],"more":[],"officialSources":["https://www.consulat.ma/en/individual-or-collective-life-certificate-or-family-registration-form"]},{"id":"buy","section":"property","url":"https://bablblad.com/nl/guide_buy.html","title":"Veilig een woning kopen","summary":"De meeste slechte verhalen delen dezelfde drie fouten: de titel niet gecontroleerd, geld betaald buiten de bank om, en een voorschot afgegeven aan een verkoper.","facts":["Een geregistreerd goed heeft een nummer van eigendomstitel (titre foncier). Het kadaster, ANCFCC, geeft een attest af waarop de eigenaar, hypotheken en beslagen staan.","Niet-geregistreerd vastgoed, bekend als melkia, berust op adoulakten en is veel makkelijker te betwisten.","Verkoop op plan is geregeld door een specifieke wet: een schriftelijk contract, betalingen in schijven volgens de vordering van de werken, en garanties voor je geld.","Een deel van de prijs in het buitenland betalen, of zonder het aan te geven, is illegaal. Het Deviezenkantoor opende onderzoeken naar projectontwikkelaars die dat aan kopers in het buitenland vroegen."],"steps":["Vraag het nummer van de eigendomstitel en haal het eigendomsattest zelf op bij ANCFCC.","Kies je eigen notaris, niet die van de verkoper. De notaris controleert de titel, de verschuldigde belastingen en de vergunningen.","Betaal elke dirham per overschrijving via de notaris, vanaf een rekening in converteerbare dirhams of in vreemde valuta.","Teken niets en betaal niets op een vastgoedbeurs. Bezoek eerst de bouwplaats en lees de bouwvergunning.","Controleer na het tekenen of de titel op jouw naam is ingeschreven."],"documents":["CNIE of paspoort","Bewijs dat het geld uit het buitenland kwam","Voor vastgoed dat je via iemand anders koopt: een volmacht opgesteld door een notaris, een adoul of een bevoegde advocaat"],"watchOut":["Brochures die oplevering binnen drie of vier jaar beloven, zijn geen garantie. Vraag welke bank of verzekeraar de voltooiing garandeert.","Een prijs ver onder de markt, of druk om vandaag te betalen, is het oudste signaal dat er bestaat.","Laat de aankoop nooit voor het gemak op naam van een familielid zetten. Juridisch is de woning dan van dat familielid."],"more":[],"officialSources":["https://www.ancfcc.gov.ma/","https://www.oc.gov.ma/"]},{"id":"aid","section":"property","url":"https://bablblad.com/nl/guide_aid.html","title":"Woonsteun van de staat: Daam Sakane","summary":"Een rechtstreekse subsidie voor een eerste woning in Marokko. Marokkanen in het buitenland komen in aanmerking en vormen ongeveer een kwart van de begunstigden.","facts":["100.000 dirham voor een woning met een prijs van 300.000 dirham of minder, inclusief belasting.","70.000 dirham voor een woning met een prijs tussen 300.000 en 700.000 dirham.","Het programma loopt van 2024 tot 2028. Eind november 2025 woonde 24% van de 75.760 begunstigden in het buitenland.","Het is voor een eerste woning die je hoofdverblijf wordt. De volledige voorwaarden staan op de website van het programma."],"steps":["Controleer of je in aanmerking komt en dien je aanvraag in op het platform Daam Sakane.","Kies een woning met een eigendomstitel (titre foncier) en een bewoningsvergunning.","Teken de voorlopige koopovereenkomst bij een notaris, die de uitbetaling van de steun aanvraagt.","Teken de definitieve akte. De steun wordt via de notaris uitbetaald."],"documents":[],"watchOut":["Aan de steun hangt de verbintenis om de woning enkele jaren als hoofdverblijf te houden. Vroeg verkopen of verhuren kan betekenen dat je de steun moet terugbetalen.","De subsidie controleert de bouwer niet voor jou. Ga kijken, vergelijk en vraag naar de omgeving: het ministerie onderzoekt nu de kwaliteit van woningen die met de steun zijn gekocht."],"more":[],"officialSources":["https://www.daamsakane.ma/"]},{"id":"invest","section":"property","url":"https://bablblad.com/nl/guide_invest.html","title":"Investeren of een bedrijf starten","summary":"Het meeste geld dat naar huis wordt gestuurd, gaat naar familie en huisvesting. Hier begin je als je iets wilt opbouwen.","facts":["De Regionale Investeringscentra zijn het enige loket voor de oprichting van een bedrijf en voor vergunningen.","De douane heeft een dienst die Marokkanen in het buitenland adviseert over de invoer van materiaal voor een project.","MDM Invest is een cofinancieringsregeling van de staat voor projecten van Marokkanen in het buitenland. De voorwaarden zijn in de loop der jaren veranderd, dus vraag een bank naar de huidige.","Een investering die in vreemde valuta is gefinancierd, behoudt het recht om dividenden en de verkoopopbrengst naar het buitenland over te maken."],"steps":["Test het idee tijdens een lang verblijf voor je geld verplaatst.","Ga langs bij het Regionale Investeringscentrum van de regio waar je op mikt.","Breng het kapitaal binnen via een rekening in converteerbare dirhams of in vreemde valuta.","Neem vanaf de eerste dag een lokale boekhouder."],"documents":[],"watchOut":["Wees voorzichtig met een samenwerking waarbij een familielid alles op zijn naam heeft.","Zet elke afspraak op papier, ook binnen de familie."],"more":[],"officialSources":["https://www.douane.gov.ma/web/guest/mre","https://marocainsdumonde.gov.ma/"]},{"id":"protect","section":"property","url":"https://bablblad.com/nl/guide_protect.html","title":"Bescherm je bezit van ver","summary":"Leegstaande woningen en onverdeelde erfenissen zijn de gebruikelijke doelwitten van fraude. Een paar gewoontes sluiten de deur.","facts":["Vastgoedfraude steunt op vervalste volmachten en vervalste akten. Daarom worden onderhandse volmachten niet meer aanvaard voor vastgoed.","ANCFCC heeft een waarschuwingsdienst, Mohafadati, die de eigenaar waarschuwt wanneer er iets wordt ingediend op een eigendomstitel.","Een erfenis die jarenlang onverdeeld blijft, blokkeert verkopen en voedt familieruzies."],"steps":["Laat niet-geregistreerde grond registreren. Een eigendomstitel (titre foncier) is de sterkste bescherming die er bestaat.","Meld je voor elk van je titels aan bij de waarschuwingsdienst.","Betaal elk jaar de lokale belastingen en bewaar de kwitanties: ze zijn een bewijs van bezit.","Regel na een overlijden de erfenis snel met een notaris of adouls en laat het deel van elke erfgenaam inschrijven."],"documents":[],"watchOut":["Trek oude volmachten schriftelijk in.","Laat originele akten niet achter bij een huisbewaarder of een ver familielid.","Is er zonder jou iets ingediend op je titel, ga dan onmiddellijk naar een advocaat. De termijnen om het aan te vechten zijn kort."],"more":[],"officialSources":["https://www.ancfcc.gov.ma/"]},{"id":"marriage","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_marriage.html","title":"Trouwen in het buitenland: op het gemeentehuis of voor adouls op het consulaat","summary":"Een burgerlijk huwelijk in het buitenland is geldig voor Marokko als het voldoet aan de voorwaarden van het Familiewetboek. Daarna dien je een afschrift van de akte in bij het consulaat.","facts":["Als Marokkaan in het buitenland mag je trouwen volgens de lokale procedure van je woonland, op het gemeentehuis of bij de burgerlijke stand (Familiewetboek, artikel 14).","Voor Marokko vereist dat huwelijk: de instemming van beiden, handelingsbekwaamheid, de huwelijksvoogd (wali) waar die vereist is, geen wettelijk beletsel, en geen afspraak om van de bruidsgave (sadaq) af te zien. Er moeten twee moslimgetuigen aanwezig zijn.","De lokale akte volstaat dan om het huwelijk volgens het Marokkaanse recht te bewijzen. Er is geen tweede akte nodig, niet in Marokko en niet op het consulaat.","Je moet binnen drie maanden na de bruiloft een afschrift van de akte indienen bij een Marokkaans consulaat. Sinds een wijziging van artikel 15 in 2021 kan dat het consulaat van je woonplaats zijn of dat van de plaats van het huwelijk.","De drie maanden gemist? Je kunt de akte nog altijd indienen, zelfs jaren later. De juridische gids van de Stichting Hassan II vermeldt dat de wet geen sanctie oplegt voor te laat indienen.","Als de akte de twee moslimgetuigen of de bruidsgave niet vermeldt, stelt de adouldienst van het consulaat er een aanvullende akte bij op, die Ishhad Moulhaq heet.","Het consulaat stuurt het afschrift door naar de burgerlijke stand van de geboorteplaats van elke echtgenoot in Marokko. Voor een echtgenoot die buiten Marokko is geboren, gaat het naar Rabat.","Een burgerlijk huwelijk dat aan deze regels voldoet, heeft dezelfde waarde als een huwelijk voor adouls, ook om je kinderen in de Marokkaanse burgerlijke stand in te schrijven.","De andere weg: trouwen voor adouls op een Marokkaans consulaat, volgens dezelfde regels als in Marokko. De familierechter moet eerst toestemming geven voor de akte.","De minimumleeftijd om te trouwen is 18 jaar voor allebei. Onder de 18 kan alleen de familierechter het huwelijk toestaan, met een gemotiveerde beslissing.","Het Familiewetboek geldt voor elke Marokkaan, ook voor wie een tweede nationaliteit heeft, en voor elk paar waarvan een van de twee Marokkaan is."],"steps":["Zorg er vóór de bruiloft voor dat er twee moslimgetuigen bij de ceremonie aanwezig zijn en dat er geen afstand wordt gedaan van de bruidsgave.","Trouw voor de lokale overheid, volgens de procedure van je woonland.","Vraag het consulaat welke vorm van afschrift en welke vertaling het wil. Dien de akte daarna binnen drie maanden in, bij het consulaat van je woonplaats of van de plaats van het huwelijk.","Ontbreken de getuigen of de bruidsgave in de akte, vraag dan bij hetzelfde bezoek de aanvullende akte aan bij de adouldienst.","Vraag wanneer het huwelijk op jullie Marokkaanse geboorteakten komt te staan en hoe je het familieboekje krijgt."],"documents":["Een afschrift van de huwelijksakte, afgegeven door de lokale overheid. Het is het enige document dat de wet zelf noemt.","Consulaten vragen meestal ook: de consulaire inschrijving van de Marokkaanse echtgenoot, geboorteakten, CNIE en paspoorten, en een Arabische vertaling van de akte, gelegaliseerd of met een apostille. Vraag jouw consulaat naar zijn lijst en zijn tarief.","Voor de aanvullende akte over de getuigen: één echtgenoot kan die alleen aanvragen. Als de bruidsgave erin wordt vastgelegd, moeten beide echtgenoten komen.","Adoulhuwelijk op het consulaat: het aanvraagformulier voor de toestemming van de rechter, plus voor elk van jullie een uittreksel uit de geboorteakte, een administratief attest en een medisch attest.","Adoulhuwelijk met een buitenlander of met iemand die zich tot de islam heeft bekeerd: een bijzondere toestemming en, voor de buitenlandse verloofde, een verklaring van huwelijksbevoegdheid.","Huwelijk bij volmacht: een volmacht die de andere echtgenoot en de bruidsgave vermeldt, opgemaakt als authentieke akte of met je gelegaliseerde handtekening, en goedgekeurd door de familierechter."],"watchOut":["De beletselen van het Marokkaanse recht gelden ook voor een burgerlijk huwelijk in het buitenland. Artikel 39 verbiedt het huwelijk van een moslimvrouw met een niet-moslimman, en van een moslimman met een niet-moslimvrouw, tenzij zij christelijk of joods is.","Een huwelijk voor adouls op een consulaat is een Marokkaanse akte. Ga eerst na of je woonland een huwelijk aanvaardt dat op zijn grondgebied op een buitenlands consulaat is gesloten, vooral als een van jullie de nationaliteit van dat land heeft.","Een huwelijk bij volmacht is een uitzondering: de rechter staat het alleen toe als bijzondere omstandigheden je beletten persoonlijk te komen. Sommige landen erkennen het niet.","Een religieus huwelijk zonder akte (met de Fatiha) geldt in Marokko niet als bewijs van een huwelijk.","Voorstel, geen wet: volgens de hoofdlijnen van de hervorming van december 2024 zouden Marokkanen in het buitenland zonder twee moslimgetuigen kunnen trouwen als het onmogelijk is die erbij te hebben. Vandaag zijn de twee getuigen nog altijd verplicht."],"more":[{"title":"Een huwelijk dat nooit in Marokko is geregistreerd","intro":"","items":[{"label":"Een burgerlijk huwelijk, nooit ingediend","text":"Breng een afschrift van de akte naar het consulaat van je woonplaats of van de plaats van het huwelijk. De regel van 2021 geldt ook voor huwelijken die daarvoor zijn gesloten."},{"label":"Een akte zonder getuigen of bruidsgave","text":"De adouldienst van het consulaat maakt die akte volledig met de aanvullende akte (Ishhad Moulhaq)."},{"label":"Alleen een religieus huwelijk, zonder akte","text":"De mogelijkheid om zo'n huwelijk via de rechtbank te laten erkennen, is op 5 februari 2019 afgesloten en niet opnieuw geopend. Het paar moet een nieuw huwelijk sluiten volgens de wettelijke regels."},{"label":"Kinderen die zijn geboren voordat er een akte was","text":"De vader kan het vaderschap erkennen met een akte voor adouls, zodat de kinderen in de burgerlijke stand worden ingeschreven. Een circulaire van 2016 vraagt de ambtenaren van de burgerlijke stand om die akte te aanvaarden."}]}],"officialSources":["https://www.consulat.ma/en/registration-civil-marriage-consular-services","https://www.consulat.ma/en/ishhad-moulhaq-annexation-witness","https://www.fh2mre.ma/guide-juridique/","https://adala.justice.gov.ma/fr/resources/433"]},{"id":"marryma","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_marryma.html","title":"Trouwen in Marokko als je in het buitenland woont","summary":"In Marokko trouw je voor twee adouls, nadat de familierechter toestemming heeft gegeven voor de akte. Maak de papieren klaar vóór je vakantie.","facts":["Een huwelijk in Marokko wordt gesloten voor twee adouls. Zij horen het aanbod en de aanvaarding van jullie allebei en stellen de akte op.","De familierechter bij de rechtbank van eerste aanleg controleert eerst jullie dossier en geeft de adouls toestemming om de akte op te stellen. Zonder die toestemming komt er geen akte.","Een meerderjarige vrouw sluit haar huwelijk zelf. Ze mag daarvoor ook haar vader of een familielid aanwijzen: de huwelijksvoogdij (wilaya) is haar recht.","Van de bruidsgave (sadaq) kan geen afstand worden gedaan. Die staat in de akte, met het deel dat is betaald en het deel dat later wordt betaald, en is van de vrouw.","De minimumleeftijd is 18 jaar voor allebei. Onder de 18 kan alleen de familierechter het huwelijk toestaan.","De akte vermeldt de toestemming van de rechter, de bruidsgave, de voorwaarden die jullie hebben afgesproken en jullie handtekeningen. Daarna keurt de rechter de akte goed.","De vrouw krijgt de originele akte en de man een officieel afschrift.","Binnen 15 dagen gaat een uittreksel naar de burgerlijke stand van de geboorteplaats van elke echtgenoot. Voor een echtgenoot die buiten Marokko is geboren, gaat het naar de procureur des Konings in Rabat.","Het ministerie van Justitie heeft een portaal voor aanvragen van toestemming om te trouwen, eadoul.justice.gov.ma. Vraag je adoul of jouw rechtbank het gebruikt.","Twee Marokkanen van wie er één ook een andere nationaliteit heeft, zijn voor het Marokkaanse recht geen gemengd paar. De procedure voor buitenlanders geldt niet voor hen.","Een huwelijk dat volgens het Marokkaanse recht is gesloten, is in je woonland doorgaans geldig, maar de meeste landen willen dat het daar wordt geregistreerd voordat het telt voor papieren, een visum of gezinshereniging."],"steps":["Vraag de afdeling familierecht van de rechtbank waar je gaat trouwen, en een adoul, naar de actuele lijst van papieren. Die verschilt van rechtbank tot rechtbank.","Verzamel vóór je vertrek de papieren die uit je woonland komen. Laat ze door een beëdigd vertaler naar het Arabisch vertalen als de rechtbank daarom vraagt.","Heb je de nationaliteit van je woonland, vraag dan aan het consulaat van dat land in Marokko wat het vóór de bruiloft eist. Frankrijk en Spanje willen eerst een verklaring van huwelijksbevoegdheid.","Haal in Marokko het medisch attest bij een arts daar en het administratief attest bij de lokale overheid.","Dien de aanvraag in. De rechter controleert het dossier en machtigt twee adouls.","Sluit het huwelijk voor de twee adouls. Zeg hun vooraf welke voorwaarden jullie in de akte willen laten opnemen.","Heeft de rechter de akte goedgekeurd, vraag dan gewaarmerkte kopieën en een beëdigde vertaling. Laat het huwelijk daarna registreren in je woonland."],"documents":["Het aanvraagformulier voor de toestemming om de huwelijksakte te laten opstellen","Voor elk van jullie een uittreksel uit de geboorteakte, afgegeven voor het huwelijk","Voor elk van jullie een administratief attest","Voor elk van jullie een medisch attest, van een arts in Marokko","Je CNIE. Vraag de rechtbank wat ze nog meer wil van een Marokkaan die in het buitenland woont.","Als een van jullie eerder getrouwd was: bewijs dat het vorige huwelijk is beëindigd, een echtscheidingsakte of echtscheidingsvonnis, of een overlijdensakte","Een bijzondere toestemming van de rechter voor een huwelijk onder de 18, polygamie, iemand die zich tot de islam heeft bekeerd of een buitenlander","Voor een huwelijk bij volmacht: de gelegaliseerde volmacht, die de andere echtgenoot en de bruidsgave vermeldt en door de rechter is goedgekeurd"],"watchOut":["Papieren van ambassades en consulaten kosten tijd. De Franse consulaten in Marokko hebben minstens drie maanden nodig, vanaf een volledig dossier, om de verklaring van huwelijksbevoegdheid af te geven.","Een huwelijk bij volmacht kan in het buitenland worden geweigerd. Het Italiaanse consulaat in Casablanca zegt dat een huwelijk dat bij volmacht is gesloten, niet in Italië kan worden overgeschreven.","Voorwaarden die voor adouls zijn afgesproken, zijn voor een buitenlandse notaris geen huwelijkscontract. Frankrijk houdt alleen rekening met een contract dat vóór de bruiloft bij een notaris is opgemaakt.","We hebben geen officieel cijfer voor de kosten gevonden. De ambassade van de Verenigde Staten meldt 150 dirham voor het indienen van een huwelijksaanvraag bij een adoul. Vraag je adoul wat de akte kost.","Voorstel, geen wet: de hervorming zou 18 jaar als huwelijksleeftijd behouden, met een uitzondering vanaf 17 jaar alleen onder strikte voorwaarden, en zou het mogelijk maken een verloving te laten vastleggen."],"more":[{"title":"Als je ook de nationaliteit hebt van het land waar je woont","intro":"Dat land behandelt je als zijn eigen onderdaan. Zijn regels voor trouwen in het buitenland gelden voor jou, ook als je met een andere Marokkaan trouwt.","items":[{"label":"Frankrijk","text":"Vóór de bruiloft vragen jullie allebei persoonlijk een verklaring van huwelijksbevoegdheid (CCAM) aan bij het Franse consulaat dat bevoegd is voor de plaats van de bruiloft. Na de bruiloft wordt het huwelijk per post overgeschreven bij de Service central d'état civil in Nantes. Tot dan heeft het geen gevolgen voor Franse instanties."},{"label":"Spanje","text":"Vraag vóór het adoulhuwelijk een verklaring van huwelijksbevoegdheid aan bij de burgerlijke stand van je woonplaats in Spanje. Zonder die verklaring kan het huwelijk niet worden ingeschreven in het consulaire register van de burgerlijke stand, en ook niet worden gebruikt voor een visum of gezinshereniging."},{"label":"Italië","text":"Het huwelijk moet worden overgeschreven bij je Italiaanse gemeente, die van je woonplaats of van je AIRE-inschrijving. De Marokkaanse akte moet van beide echtgenoten de naam, de geboortedatum en de geboorteplaats vermelden."},{"label":"België","text":"De Marokkaanse akte, gelegaliseerd of met een apostille en zo nodig vertaald, kan door de ambtenaar van de burgerlijke stand van je gemeente worden opgenomen in de Belgische databank van de burgerlijke stand. De akte wordt erkend als elk van jullie voldeed aan de voorwaarden van zijn eigen nationale recht."},{"label":"Nederland","text":"Als je in Nederland woont, moet je de huwelijksakte bij je gemeente laten registreren. Een huwelijk dat informeel is gesloten, zonder de Marokkaanse akte, kan niet worden geregistreerd."},{"label":"Duitsland","text":"Een huwelijk dat geldig is volgens het Marokkaanse recht, is geldig in Duitsland. De Marokkaanse akte moet worden gelegaliseerd om daar te kunnen worden gebruikt."},{"label":"Verenigd Koninkrijk","text":"Het huwelijk wordt erkend als je de Marokkaanse wettelijke procedure hebt gevolgd en het volgens het Britse recht toegestaan zou zijn."},{"label":"Canada en de Verenigde Staten","text":"De ambassade van de Verenigde Staten vermeldt dat een Marokkaans huwelijk wordt erkend en niet hoeft te worden geregistreerd. Voor Canada hebben we geen officiële pagina gevonden over het registreren van een huwelijk dat in het buitenland is gesloten: vraag het aan je provincie."}]}],"officialSources":["https://eadoul.justice.gov.ma/","https://www.fh2mre.ma/guide-juridique/","https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F36480/0","https://ma.diplomatie.gouv.fr/fr/etat-civil/mariage-scec","https://www.exteriores.gob.es/Consulados/casablanca/es/Consulado/PublishingImages/Paginas/Registro-Civil/MATRIMONIOS.pdf","https://conscasablanca.esteri.it/it/servizi-consolari-e-visti/servizi-per-il-cittadino-italiano/stato-civile/matrimonio/"]},{"id":"mixed","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_mixed.html","title":"Trouwen met een buitenlander","summary":"Een Marokkaan kan met een buitenlander trouwen, in Marokko of in het buitenland. Het Marokkaanse recht stelt een regel over godsdienst en eist, in Marokko, een toestemming van de rechtbank na een onderzoek.","facts":["Het Familiewetboek regelt het huwelijk zodra een van de twee Marokkaan is, waar het ook wordt gesloten.","Regel over godsdienst (artikel 39): een moslimvrouw kan niet met een niet-moslimman trouwen. Een moslimman kan met een moslimvrouw, een christelijke of een joodse vrouw trouwen. Een huwelijk dat in strijd met deze regel is gesloten, is nietig.","In de praktijk: een buitenlandse man die geen moslim is, moet zich vóór het huwelijk tot de islam bekeren. Een christelijke of joodse buitenlandse vrouw hoeft zich niet te bekeren.","Er zijn drie wegen. In Marokko, voor adouls, met toestemming van de rechtbank. In het buitenland, op het gemeentehuis, volgens het lokale recht. Of voor adouls op een Marokkaans consulaat, maar alleen als het recht van dat land het toestaat.","In Marokko is voor het huwelijk van een buitenlander een bijzondere toestemming nodig. Je dient de aanvraag in bij de familierechter bij de rechtbank van eerste aanleg, meestal die van de woonplaats van de Marokkaanse partner.","De rechter stuurt het dossier naar de procureur des Konings voor een onderzoek naar de buitenlandse partner: geen beletsel, goed gedrag, geen gevaar voor de openbare orde, werk en inkomen.","Met de toestemming stellen twee adouls de akte op. Buitenlandse ambassades in Marokko voltrekken deze huwelijken niet.","Geen enkele officiële bron geeft een vaste duur. De ambassade van de Verenigde Staten zegt dat de controle van de documenten enkele dagen tot enkele maanden duurt, en dat de termijn bij de rechtbank verschilt.","In het buitenland, op het gemeentehuis: voor Marokko gelden dezelfde regels als voor twee Marokkanen, ook de twee moslimgetuigen en het indienen van de akte bij het consulaat binnen drie maanden.","Op een consulaat wendt een gemengd paar zich tot de familierechter die bij het Marokkaanse consulaat of de Marokkaanse ambassade is aangesteld. De consul voert een onderzoek en verklaart dat er geen beletsel is. Het woonland kan zo'n huwelijk verbieden als een van jullie zijn onderdaan is.","Een huwelijk verandert niemands nationaliteit en geeft de buitenlandse echtgenoot geen automatisch recht om in het land van de ander te wonen.","Een Marokkaan die ook de nationaliteit van het andere land heeft, blijft voor het Familiewetboek Marokkaan. Twee zulke echtgenoten zijn in Marokko geen gemengd paar."],"steps":["Buitenlandse partner: haal vóór je vertrek de papieren uit je land van herkomst: geboorteakte, uittreksel uit het strafregister, en bewijs van echtscheiding of weduwschap als dat van toepassing is.","Buitenlandse partner: haal de verklaring van huwelijksbevoegdheid, of het document dat die vervangt, bij je ambassade of consulaat in Marokko of bij de overheid in je land van herkomst. Sommige ambassades voegen een nationaliteitsbewijs toe.","Laat de papieren van de ambassade legaliseren door het Marokkaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, en laat elk buitenlands document naar het Arabisch vertalen.","Als een bekering tot de islam nodig is, wordt die door adouls vastgelegd. Hun akte komt in het dossier.","Haal in Marokko de medische attesten bij een arts daar en het Marokkaanse uittreksel uit het strafregister.","Dien de aanvraag in bij de familierechter. Wacht op het onderzoek en de toestemming.","Sluit het huwelijk voor twee adouls. De rechter keurt de akte goed.","Laat het huwelijk registreren in het land van de buitenlandse echtgenoot: zie de informatie per land hieronder."],"documents":["Een schriftelijke aanvraag met je volledige identiteit en het doel van de aanvraag","Uittreksels uit de geboorteakten, en een gewaarmerkte kopie van de CNIE van de Marokkaanse partner","Buitenlandse partner: de verklaring van huwelijksbevoegdheid, of een gelijkwaardig document","Buitenlandse partner: een kopie van het paspoort. De ambassade van de Verenigde Staten preciseert: een gewaarmerkte kopie van de identiteitspagina en van de pagina met het stempel van binnenkomst in Marokko.","Buitenlandse partner: een nationaliteitsbewijs en, waar dat van toepassing is, een bewijs van woonplaats","Buitenlandse partner: het uittreksel uit het strafregister van het land van herkomst, en het Marokkaanse uittreksel uit het strafregister, afgegeven door het ministerie van Justitie in Rabat","Buitenlandse partner: bewijs van beroep en inkomen, bijvoorbeeld een werk- en loonattest","De akte van bekering tot de islam, waar dat van toepassing is. Voor een niet-moslimbruid noemt de Duitse ambassade een bewijs dat zij tot een godsdienst van het Boek behoort.","Voor elk van jullie een medisch attest en een administratief attest","Vier recente pasfoto's","Als een van jullie eerder getrouwd was: origineel of gewaarmerkt bewijs dat het vorige huwelijk is beëindigd"],"watchOut":["De lijst verschilt van rechtbank tot rechtbank. Vraag het aan de afdeling familierecht waar je gaat trouwen, en aan de adoul, voordat je iets verzamelt.","De bronnen zijn het niet eens over het loket. De gids van de Stichting Hassan II noemt de familierechter bij de rechtbank van eerste aanleg. De ambassade van de Verenigde Staten noemt de afdeling familiezaken van het parket bij het hof van beroep. Vraag het ter plaatse.","Verklaringen van ambassades vervallen. De Britse moet binnen drie maanden worden gebruikt.","Buitenlandse papieren moeten gelegaliseerd zijn of een apostille dragen, en naar het Arabisch vertaald zijn.","Polygamie: op een tweede huwelijksakte kun je je niet beroepen in landen die polygamie verbieden, en een tweede vrouw kan zich daar niet via gezinshereniging bij haar man voegen.","Een ongehuwde partner heeft in Marokko geen status: samenwonen wordt niet erkend."],"more":[{"title":"Wat het land van de buitenlandse echtgenoot vraagt","intro":"Vóór de bruiloft vragen de meeste landen hun onderdaan om een verklaring. Erna willen de meeste dat het huwelijk in hun eigen registers wordt ingeschreven.","items":[{"label":"Frankrijk","text":"Vooraf: een verklaring van huwelijksbevoegdheid (CCAM) van het Franse consulaat dat bevoegd is voor de plaats van de bruiloft. Jullie komen allebei persoonlijk, het huwelijk wordt 10 dagen afgekondigd, en reken op minstens drie maanden. Achteraf: overschrijving per post bij de Service central d'état civil in Nantes, nodig voor het visum van de echtgenoot. Getrouwd zonder de verklaring? Schrijf rechtstreeks naar Nantes; er kan een gesprek worden geëist."},{"label":"Spanje","text":"Vooraf: een verklaring van huwelijksbevoegdheid van de burgerlijke stand van de woonplaats van de Spaanse partner. Achteraf: inschrijving bij die burgerlijke stand. Zonder de verklaring wordt het huwelijk niet ingeschreven en telt het niet voor een visum of gezinshereniging."},{"label":"Italië","text":"Achteraf: overschrijving bij de Italiaanse gemeente van de laatste woonplaats of van de AIRE-inschrijving. Als in de Marokkaanse akte namen, geboortedata of geboorteplaatsen ontbreken, vraagt het consulaat een akte van verbetering. Een huwelijk bij volmacht kan niet worden overgeschreven."},{"label":"België","text":"Vooraf: als de Marokkaanse autoriteiten erom vragen, een attest van geen huwelijksbeletsel van het Belgische consulaat. Achteraf: de akte, gelegaliseerd of met een apostille en vertaald, kan door je gemeente worden opgenomen in de Belgische databank van de burgerlijke stand."},{"label":"Nederland","text":"Vooraf: een verklaring van huwelijksbevoegdheid, van je Nederlandse gemeente of, als je nooit in Nederland hebt gewoond, van de ambassade in Rabat (30 euro). Achteraf: registratie bij je gemeente is verplicht als je in Nederland woont."},{"label":"Duitsland","text":"Vooraf: de ambassade in Rabat geeft de verklaring van huwelijksbevoegdheid af, op basis van de verklaring van je Duitse burgerlijke stand, en een nationaliteitsbewijs, elk 36 euro. Achteraf: de Marokkaanse akte moet worden gelegaliseerd om in Duitsland te kunnen worden gebruikt."},{"label":"Verenigd Koninkrijk","text":"Vooraf: een verklaring van geen huwelijksbeletsel (certificate of no impediment) van je register office als je in het Verenigd Koninkrijk woont. Woon je elders: een plechtige verklaring over je burgerlijke staat (marital status affirmation, 50 pond) en een gewaarmerkte kopie van je paspoort (25 pond) bij de ambassade in Rabat. Die plechtige verklaring is drie maanden geldig."},{"label":"Canada","text":"Vooraf: de ambassade in Rabat geeft op afspraak dezelfde dag een verklaring van geen huwelijksbeletsel af, voor 50 Canadese dollar. Haar lijst voor de Marokkaanse autoriteiten vermeldt daarnaast een uittreksel uit het strafregister met apostille."},{"label":"Verenigde Staten","text":"De ambassade publiceert een gedetailleerde lijst van papieren. Ze benadrukt dat je het uittreksel uit het strafregister moet halen voordat je naar Marokko komt. Een Marokkaans huwelijk wordt in de Verenigde Staten erkend en wordt daar niet geregistreerd."}]}],"officialSources":["https://service-public.ma/node/9984","https://www.fh2mre.ma/guide-juridique/","https://ma.diplomatie.gouv.fr/fr/etat-civil/mariage-scec","https://www.exteriores.gob.es/Consulados/casablanca/es/Consulado/PublishingImages/Paginas/Registro-Civil/MATRIMONIOS.pdf","https://conscasablanca.esteri.it/it/servizi-consolari-e-visti/servizi-per-il-cittadino-italiano/stato-civile/matrimonio/","https://diplomatie.belgium.be/en/belgians-abroad/registry/marriage","https://www.netherlandsworldwide.nl/marry/morocco.fr","https://rabat.diplo.de/resource/blob/2452162/3e1ff0b58b9edd0aa3793706579058a5/eheschliessung-in-marokko-data.pdf","https://www.gov.uk/guidance/confirm-youre-free-to-get-married-in-morocco","https://www.international.gc.ca/country-pays/morocco-maroc/rabat-info.aspx?lang=eng","https://ma.usembassy.gov/services/marriage-in-morocco/"]},{"id":"contract","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_contract.html","title":"De huwelijksakte: voorwaarden, bezittingen en polygamie","summary":"Wat je op de trouwdag in de akte laat zetten, bepaalt later veel: de voorwaarden, de bruidsgave, en wat er gebeurt met bezittingen die tijdens het huwelijk zijn gekocht.","facts":["Voorwaarden die bij het huwelijk zijn vastgelegd, binden jullie allebei. Alleen voorwaarden die tegen het doel van het huwelijk of tegen dwingende regels ingaan, zijn nietig, en dan blijft het huwelijk zelf geldig.","De voorwaarden worden in de huwelijksakte zelf geschreven.","Monogamieclausule: als de vrouw de man heeft laten toezeggen dat hij geen andere vrouw neemt, is polygamie voor hem verboden.","Het recht om te scheiden: een man kan zijn vrouw het recht geven om zelf het huwelijk te beëindigen (tamlik), meestal in de akte. Zij wendt zich dan tot de rechtbank en hij kan haar niet tegenhouden.","De bruidsgave (sadaq) is eigendom van de vrouw zelf. Het wetboek noemt de waarde ervan moreel en symbolisch. De akte vermeldt wat is betaald en wat later wordt betaald.","Bezittingen: elke echtgenoot houdt een eigen, gescheiden vermogen. Een huwelijk volgens het Familiewetboek voegt jullie bezittingen niet samen.","Jullie kunnen afspreken hoe de bezittingen die tijdens het huwelijk zijn verworven, worden beheerd en verdeeld. Die overeenkomst is niet verplicht en staat in een document dat losstaat van de huwelijksakte (artikel 49).","De adouls moeten jullie allebei bij de bruiloft over deze regels voor bezittingen informeren.","Zonder overeenkomst wordt een geschil over bezittingen die tijdens het huwelijk zijn verworven, beoordeeld op basis van het bewijs, rekening houdend met het werk van elke echtgenoot en de lasten die elk heeft gedragen.","Voor polygamie is toestemming van de rechtbank nodig. De man moet een uitzonderlijke, objectieve reden aantonen en voldoende middelen voor twee gezinnen. De rechtbank roept de eerste vrouw op.","Als de eerste vrouw weigert en de man volhoudt, past de rechtbank op eigen initiatief de procedure van echtscheiding wegens onenigheid toe.","De nieuwe vrouw moet van de rechter te horen krijgen dat de man al getrouwd is, en haar instemming wordt vastgelegd.","Als latere gebeurtenissen het te zwaar maken om een voorwaarde na te komen, kan de echtgenoot die eraan gebonden is, de rechtbank vragen om die op te heffen of te wijzigen."],"steps":["Beslis vóór de trouwdag samen welke voorwaarden jullie willen, bijvoorbeeld de monogamieclausule of het recht van de vrouw om te scheiden.","Zeg het tegen de adouls voordat ze gaan schrijven. Lees de akte, of laat die voorlezen, voordat je tekent.","Als jullie willen delen wat jullie tijdens het huwelijk verwerven, laat de overeenkomst over de bezittingen dan als apart document opstellen.","Als je volgens een buitenlands recht trouwt, ga dan na welk huwelijksvermogensstelsel daar standaard geldt: in sommige landen is dat gemeenschap van goederen.","Bewaar de originele akte en de overeenkomst op een veilige plaats, met kopieën in beide landen."],"documents":["De huwelijksakte, met de afgesproken voorwaarden en de bruidsgave","De aparte overeenkomst over bezittingen die tijdens het huwelijk zijn verworven, als jullie er een sluiten","Later, bij een geschil: elk bewijs van wat ieder van jullie heeft betaald of gedaan voor de bezittingen van het gezin"],"watchOut":["Zonder overeenkomst is er geen automatisch recht op de helft. De rechtbank weegt de bijdrage van elke echtgenoot, wat niet betekent dat er gelijk wordt verdeeld.","De weigering van de eerste vrouw belet de rechtbank op zich niet om over een polygamieverzoek te beslissen. Alleen de monogamieclausule verbiedt polygamie zonder meer.","Voorwaarden die voor adouls zijn afgesproken, gelden in Frankrijk niet als huwelijkscontract. Wil je een contract dat Frankrijk zal vermelden, ga dan vóór de bruiloft naar een notaris.","Polygamie waarvoor in Marokko toestemming is gegeven, heeft geen gevolgen in landen die polygamie verbieden: de tweede akte wordt daar niet aanvaard, en een tweede vrouw krijgt geen gezinshereniging.","Voorstel, geen wet: de hervorming zou de adouls verplichten om de vrouw te vragen of zij eist dat de man afziet van polygamie, en om haar antwoord vast te leggen. Ze zou ook het werk van de vrouw in het huishouden meetellen als bijdrage aan de bezittingen."],"more":[],"officialSources":["https://adala.justice.gov.ma/fr/resources/433","https://www.fh2mre.ma/guide-juridique/"]},{"id":"divorcema","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_divorcema.html","title":"Scheiden volgens het Marokkaanse recht","summary":"In Marokko eindigt een huwelijk alleen via de rechtbank. Het Familiewetboek biedt verschillende wegen: in onderlinge overeenstemming, wegens onenigheid, op verzoek van de man of van de vrouw.","facts":["Buiten de rechtbank bestaat geen echtscheiding. Woorden die thuis zijn uitgesproken, een eed of een brief beëindigen het huwelijk niet. Alleen de toestemming of het vonnis van de rechtbank telt, waar nodig vastgelegd door twee adouls.","Het wetboek geldt voor elke Marokkaan, ook met een tweede nationaliteit, en voor elk paar waarvan één echtgenoot Marokkaan is.","Je dient het verzoek in bij de afdeling familierecht van de rechtbank van eerste aanleg: die van de echtelijke woning, of van de woonplaats of verblijfplaats van de vrouw, of van de plaats waar de huwelijksakte is opgemaakt, in die volgorde.","De rechtbank probeert jullie eerst te verzoenen. Zijn er kinderen, dan doet ze twee pogingen met minstens 30 dagen ertussen.","Over een echtscheiding wegens onenigheid (chiqaq) moet binnen zes maanden na het verzoek worden beslist. Dat geldt ook voor de echtscheidingen die de vrouw op wettelijke gronden vraagt, behalve in uitzonderlijke omstandigheden.","Als de man de echtscheiding vraagt (talaq), bepaalt de rechtbank wat de vrouw en de kinderen tegoed hebben. Hij moet het bedrag binnen 30 dagen bij de rechtbank storten. Doet hij dat niet, dan beschouwt de rechtbank dat als afzien van de echtscheiding.","Tegen de beslissing van de rechtbank die het huwelijk beëindigt, is geen beroep mogelijk wat de echtscheiding zelf betreft. Tegen de onderdelen over geld en kinderen wel.","De rechtbank stuurt een samenvatting naar de burgerlijke stand van de geboorteplaats van elke echtgenoot, die de echtscheiding op jullie geboorteakten vermeldt. Voor een echtgenoot die in het buitenland is geboren, gaat de samenvatting naar de procureur in Rabat.","Sinds 24 augustus 2026 geldt een nieuw Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (wet 58.25). Volgens persberichten kunnen verzoeken nu via elektronische platforms worden ingediend.","Op grond van dat wetboek kunnen Marokkaanse rechtbanken een echtscheiding behandelen tegen een echtgenoot die in het buitenland woont als de huwelijksakte in Marokko is opgemaakt, als de echtgenoot die het verzoek indient Marokkaan is, of als de echtgenoot tegen wie de zaak is gericht Marokkaan is, volgens de analyse van een specialist."],"steps":["Kies de weg samen met een advocaat: in onderlinge overeenstemming, wegens onenigheid, of een van de andere hieronder. Die keuze bepaalt wat de rechtbank controleert en wat er verschuldigd is.","Dien het verzoek in met de huwelijksakte. Voeg voor een talaq bewijs van het inkomen van de man toe. Voeg voor een echtscheiding in onderlinge overeenstemming jullie schriftelijke overeenkomst toe.","Ga naar de verzoeningszitting. Vraag de rechtbank via je advocaat of je persoonlijk moet komen: het wetboek zegt niets over echtgenoten die in het buitenland wonen.","Bij een talaq stort de man het door de rechtbank bepaalde bedrag binnen 30 dagen.","Met de toestemming van de rechtbank wordt de echtscheiding vastgelegd door twee adouls uit het rechtsgebied van de rechtbank. Bij een gerechtelijke echtscheiding beëindigt het vonnis zelf het huwelijk.","Haal de echtscheidingsakte of het vonnis op, en een attest dat de beslissing definitief is.","Controleer of de echtscheiding op je Marokkaanse geboorteakte is vermeld door een nieuw afschrift te bestellen. Laat de echtscheiding daarna erkennen in je woonland."],"documents":["De huwelijksakte","De identiteit van beide echtgenoten, en gegevens over de kinderen","Voor een talaq: bewijs van het inkomen en de verplichtingen van de man","Voor een echtscheiding in onderlinge overeenstemming of een khol': jullie schriftelijke overeenkomst en de voorwaarden ervan","Vanuit het buitenland: een volmacht voor je advocaat, gelegaliseerd op het consulaat. Vraag de rechtbank wat ze aanvaardt."],"watchOut":["Als de man de echtscheiding heeft gevraagd, persoonlijk is opgeroepen en niet komt, beschouwt de rechtbank zijn verzoek als ingetrokken.","Als de vrouw persoonlijk is opgeroepen en niet komt en ook niet schriftelijk antwoordt, kan de zaak zonder haar worden beslist na een waarschuwing van de procureur.","Controleer welk soort echtscheiding op je akte staat. Verschillende Europese landen weigeren een talaq waartoe alleen de man heeft besloten, en aanvaarden een echtscheiding in onderlinge overeenstemming of wegens onenigheid.","Een echtscheidingszaak in Marokko houdt een zaak in het buitenland niet vanzelf tegen. Tussen Frankrijk en Marokko moet de rechtbank waar de zaak als tweede is aangebracht, wachten.","We hebben de pagina van de consulaten over echtscheiding in Marokko niet kunnen lezen. Vraag je consulaat wat er ter plaatse kan worden geregeld.","Voorstellen, geen wet: de hervorming zou van de echtscheiding in onderlinge overeenstemming een contract zonder rechtszaak maken, het aantal soorten echtscheiding verminderen, en elke echtscheidingszaak beperken tot zes maanden."],"more":[{"title":"De wegen naar een echtscheiding","intro":"","items":[{"label":"In onderlinge overeenstemming (wederzijdse instemming)","text":"Jullie zijn het er allebei over eens dat het huwelijk eindigt, met of zonder voorwaarden. De voorwaarden mogen de kinderen niet schaden. Een van jullie of jullie allebei dienen het verzoek in; de rechtbank probeert te verzoenen en geeft daarna toestemming voor de echtscheiding."},{"label":"Wegens onenigheid (chiqaq)","text":"Een van de echtgenoten, of allebei, vraagt de rechtbank een geschil te beslechten dat het huwelijk bedreigt. Mislukt de verzoening, dan spreekt de rechtbank de echtscheiding uit en bepaalt ze wat er verschuldigd is, waarbij ze ieders aandeel in de verantwoordelijkheid meeweegt."},{"label":"Op verzoek van de man (talaq)","text":"Hij heeft de toestemming van de rechtbank nodig, stort wat de vrouw en de kinderen tegoed hebben, en laat de echtscheiding daarna vastleggen door twee adouls."},{"label":"Door de vrouw, met een overgedragen recht (tamlik)","text":"Als haar man haar het recht om te scheiden heeft gegeven, meestal in de huwelijksakte, wendt ze zich zelf tot de rechtbank. Hij kan zich er niet tegen verzetten."},{"label":"Tegen compensatie (khol')","text":"De vrouw geeft iets in ruil voor de echtscheiding, in onderlinge overeenstemming. Zijn jullie het niet eens over het bedrag, dan stelt de rechtbank het vast. Wat zij geeft, mag niet uit het geld van de kinderen komen."},{"label":"Op verzoek van de vrouw, op wettelijke gronden","text":"Zes gronden: de man heeft een voorwaarde uit de akte geschonden, schade, het niet betalen van levensonderhoud, een afwezigheid van meer dan een jaar, een verborgen gebrek, of zijn eed van onthouding. Schade kan met alle middelen worden bewezen, ook met getuigen."},{"label":"Voordat het huwelijk is geconsumeerd","text":"De echtscheiding is meteen definitief. De vrouw heeft recht op de helft van de bruidsgave en neemt geen wachttijd in acht."}]},{"title":"Na de beslissing: herroepelijk of definitief, en de wachttijd","intro":"","items":[{"label":"Definitieve echtscheidingen","text":"Een echtscheiding die de rechtbank uitspreekt, is onherroepelijk, behalve bij een eed van onthouding of het niet betalen van levensonderhoud. Dat geldt ook voor een echtscheiding in onderlinge overeenstemming, een khol', een echtscheiding op grond van tamlik en een derde talaq. Om weer samen te leven hebben jullie een nieuwe huwelijksakte nodig."},{"label":"Herroepelijke echtscheiding","text":"Een eerste of tweede talaq door de man is herroepelijk tijdens de wachttijd. Hij kan zijn vrouw terugnemen voor twee adouls. De rechter roept de vrouw op, en als ze weigert, kan ze een echtscheiding wegens onenigheid vragen."},{"label":"Wachttijd (idda)","text":"Die loopt vanaf de echtscheiding als het huwelijk is geconsumeerd: drie menstruatiecycli, of drie maanden voor een vrouw zonder cycli, of tot de geboorte voor een zwangere vrouw. Een weduwe neemt vier maanden en tien dagen in acht."},{"label":"Na een derde echtscheiding","text":"Jullie kunnen niet opnieuw met elkaar trouwen, tenzij de vrouw intussen een geconsumeerd huwelijk met een andere man heeft gehad dat is geëindigd."}]}],"officialSources":["https://www.consulat.ma/en/divorce-morocco","https://adala.justice.gov.ma/fr/resources/433","https://www.fh2mre.ma/guide-juridique/"]},{"id":"divorce","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_divorce.html","title":"Echtscheiding tussen twee landen","summary":"Een echtscheiding die je in het ene land hebt gekregen, past je akten in het andere land niet vanzelf aan. Laat de echtscheiding daar erkennen voor je opnieuw trouwt.","facts":["Marokko aanvaardt een echtscheiding die door een buitenlandse rechtbank is uitgesproken, als die rechtbank bevoegd was en de gronden niet in strijd zijn met die van het Familiewetboek (artikel 128).","Sinds 24 augustus 2026 regelt een nieuw Wetboek van burgerlijke rechtsvordering (wet 58.25) de buitenlandse vonnissen, in de artikelen 451 tot 456. Een buitenlands vonnis wordt in Marokko pas uitgevoerd nadat een Marokkaanse rechtbank het uitvoerbaar heeft verklaard: het exequatur.","De Marokkaanse rechtbank gaat na of beide echtgenoten in het buitenland correct zijn opgeroepen en vertegenwoordigd, of het vonnis daar definitief is, of het niet botst met een Marokkaans vonnis en of het de Marokkaanse openbare orde respecteert.","Nieuw in 2026: de rechtbank kijkt ook of het land dat het vonnis heeft uitgesproken, Marokkaanse vonnissen op dezelfde manier behandelt (wederkerigheid). Met deze toets is er nog geen praktijkervaring.","Niet alleen rechterlijke vonnissen, maar ook akten die in het buitenland voor een bevoegde ambtenaar zijn opgemaakt, kunnen uitvoerbaar worden verklaard.","Alleen voor de burgerlijke stand: volgens Médias24 laat een circulaire van vier ministeries uit 2016 toe dat definitieve buitenlandse echtscheidingsbeslissingen zonder exequatur worden vermeld, tenzij ze financiële verbintenissen bevatten of tegen de openbare orde ingaan. Andere officiële bronnen zeggen dat er altijd een rechterlijke beslissing nodig is. De praktijk verschilt.","Franse echtscheiding met wederzijdse instemming zonder rechter: een circulaire van het ministerie van Binnenlandse Zaken uit 2019 spreekt zich uit voor vermelding in de Marokkaanse registers zonder exequatur, volgens een Frans juridisch tijdschrift. Dat steunt op een circulaire, niet op een wet.","Zolang de echtscheiding niet op je Marokkaanse geboorteakte is vermeld, ben je in de Marokkaanse registers nog getrouwd. Dat blokkeert een nieuw huwelijk in Marokko en zorgt voor verwarring bij een erfenis.","Je hoeft niet te reizen: een advocaat in Marokko kan optreden met een volmacht die op het consulaat is gelegaliseerd.","Omgekeerd moet een Marokkaanse echtscheiding in je woonland worden erkend of vermeld voor ze daar telt. Elk land heeft zijn eigen procedure: zie hieronder."],"steps":["Vraag het volledige buitenlandse vonnis op, en het bewijs dat het definitief is in het land dat het heeft uitgesproken.","Vraag je consulaat, of het kantoor van de burgerlijke stand van je geboorteplaats, of de echtscheiding rechtstreeks kan worden vermeld of dat ze eerst een beslissing van een Marokkaanse rechtbank willen.","Is er een rechterlijke beslissing nodig, of moet je in Marokko beslissingen over geld of over het gezag over de kinderen laten uitvoeren, laat dan een advocaat de uitvoerbaarverklaring aanvragen volgens het nieuwe procedurewetboek.","Laat alle papieren naar het Arabisch vertalen door een beëdigd vertaler.","Is de echtscheiding aanvaard, laat die dan op je geboorteakte vermelden en controleer dat door een nieuw afschrift aan te vragen."],"documents":["Het buitenlandse echtscheidingsvonnis, origineel en kopie","Bewijs dat het definitief is en dat er geen beroep meer mogelijk is","Bewijs dat beide echtgenoten correct voor de procedure zijn opgeroepen, bijvoorbeeld het bewijs van betekening","De huwelijksakte of het huwelijkscertificaat","Je CNIE of paspoort, en je consulaire inschrijving","Beëdigde Arabische vertalingen","De precieze lijst staat nu in artikel 454 van het nieuwe wetboek, dat we niet hebben kunnen lezen. Laat je advocaat of de griffie van de rechtbank de lijst bevestigen."],"watchOut":["Trouw niet opnieuw op basis van een echtscheiding die het andere land nog niet heeft erkend.","Vóór 24 augustus 2026 besliste de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg binnen één week over buitenlandse echtscheidingen. We hebben niet kunnen bevestigen dat het nieuwe wetboek dit behoudt. Vraag je advocaat welke rechtbank en welke termijnen nu gelden.","Een buitenlandse beslissing over het gezag over de kinderen wordt in Marokko niet automatisch uitgevoerd. Ook daarvoor is het exequatur nodig.","Woon je in Europa? Een talaq die in Marokko door de man alleen is verkregen, kan daar worden geweigerd. Franse en Belgische bronnen behandelen een echtscheiding met wederzijds goedvinden of wegens onenigheid anders.","Als in beide landen een zaak is gestart: tussen Frankrijk en Marokko moet de rechtbank waar de zaak als tweede is aangebracht, wachten. Voor andere landen heeft het nieuwe Marokkaanse wetboek geen gedetailleerde regel, volgens de bespreking van een specialist."],"more":[{"title":"Een Marokkaanse echtscheiding in het land waar je woont","intro":"","items":[{"label":"Frankrijk","text":"Volgens het Frans-Marokkaanse verdrag van 1981 kan een definitieve Marokkaanse echtscheiding zonder exequatur in de Franse registers worden vermeld. Stuur een verzoek om controle (vérification d'opposabilité), met Franse vertalingen, naar de procureur van de Republiek van de plaats van het huwelijk, of naar die van Nantes als het huwelijk in het buitenland is gesloten. De procureur weigert een verstoting. De Cour de cassation heeft de Marokkaanse echtscheiding met wederzijds goedvinden in 2014 aanvaard."},{"label":"België","text":"Een buitenlands echtscheidingsvonnis wordt zonder bijzondere procedure erkend als het de wettelijke controles doorstaat. Een echtscheiding door de wil van de man alleen wordt geweigerd, tenzij aan strikte voorwaarden is voldaan, waaronder de vrije en duidelijke aanvaarding door de vrouw."},{"label":"Nederland","text":"Een echtscheiding die na een behoorlijke procedure voor een bevoegde autoriteit is verkregen, wordt erkend. Een echtscheiding door de verklaring van één echtgenoot wordt alleen erkend als de andere er duidelijk mee heeft ingestemd of zich erbij heeft neergelegd."},{"label":"Duitsland","text":"Je dient een formeel verzoek tot erkenning in (paragraaf 107 FamFG) bij de justitiële instantie van je Land, met de originelen en met vertalingen door een vertaler die in Duitsland is toegelaten."},{"label":"Spanje","text":"Een echtscheidingsvonnis van buiten de Europese Unie moet de exequaturprocedure van wet 29/2015 doorlopen voor de burgerlijke stand erop steunt. Marokkaanse documenten hebben een apostille en een beëdigde vertaling nodig."},{"label":"Italië","text":"De erkenning wordt gevraagd op grond van artikel 64 van wet 218/1995. De consulaire formulieren vragen het vonnis in het origineel en in het Italiaans, en de datum waarop het definitief is geworden."},{"label":"Verenigd Koninkrijk","text":"Een echtscheiding die in het buitenland via een procedure is verkregen, wordt erkend als ze rechtsgeldig is waar ze is verkregen en als één echtgenoot daar woonde, er zijn domicilie had of de nationaliteit van dat land had."},{"label":"Canada","text":"Een buitenlandse echtscheiding wordt erkend als een van de echtgenoten minstens één jaar in dat land woonde, vlak voor de procedure begon."}]},{"title":"Gemengde koppels: welke rechtbank, welk recht","intro":"","items":[{"label":"Voor een Marokkaanse rechtbank","text":"De rechtbank past het Familiewetboek toe zodra één echtgenoot Marokkaan is, ook met een tweede nationaliteit."},{"label":"Frankrijk en Marokko","text":"Hebben jullie allebei dezelfde nationaliteit, dan geldt het recht van dat land voor de echtscheiding. Zo niet, dan is het het recht van het land van jullie gezamenlijke woonplaats, of van jullie laatste gezamenlijke woonplaats. De rechtbanken van dat land kunnen beslissen. Hebben jullie allebei de nationaliteit van een van de twee landen, dan kunnen de rechtbanken van dat land dat ook."},{"label":"Een echtgenoot in het buitenland die in Marokko wordt gedagvaard","text":"Sinds augustus 2026 kunnen Marokkaanse rechtbanken de zaak behandelen als de huwelijksakte in Marokko is opgemaakt, als de echtgenoot die de zaak indient Marokkaan is, of als de echtgenoot die wordt gedagvaard de Marokkaanse nationaliteit heeft."}]}],"officialSources":["https://www.consulat.ma/en/divorce-pronounced-foreign-courts","https://adala.justice.gov.ma/fr/resources/433","https://www.diplomatie.gouv.fr/IMG/pdf/Convention_Maroc.pdf","https://www.justice.fr/fiche/mettre-jour-actes-detat-civil-francais-suite-divorce-prononce-etranger","https://www.justiz.sachsen.de/olg/download/Scheidungsanerkennung/Marokko_S.pdf","https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1986/55/section/46","https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/acts/d-3.4/section-22.html"]},{"id":"custody","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_custody.html","title":"Kinderen na een echtscheiding: zorgrecht, voogdij en reizen","summary":"Het zorgrecht gaat meestal naar de moeder, terwijl de vader de wettelijke voogd blijft. Dat verschil telt voor school, papieren en reizen.","facts":["Zorgrecht (hadana) betekent dat je elke dag voor het kind zorgt. Na een echtscheiding gaat het eerst naar de moeder, dan naar de vader, dan naar de moeder van de moeder. Kan dat niet, dan kiest de rechtbank het meest geschikte familielid.","Het zorgrecht duurt tot 18 jaar, voor jongens en meisjes. Vanaf 15 jaar kan het kind kiezen of het bij de vader of bij de moeder woont.","De wettelijke voogdij (wilaya) staat daar los van. Volgens de wet is de vader de voogd van zijn kinderen, ook na een echtscheiding. Een moeder met het zorgrecht is alleen om die reden nog geen voogd.","De moeder wordt voogd als de vader overleden of afwezig is of handelingsonbekwaam is geworden. Als hij verhinderd is, kan zij de dringende zaken van de kinderen regelen.","Een moeder met het zorgrecht die opnieuw trouwt, behoudt het als het kind jonger is dan 7 jaar, als het kind schade zou lijden wanneer het van haar wordt gescheiden, als het kind een ziekte of handicap heeft waardoor haar zorg nodig is, of als haar nieuwe man een naast familielid van het kind is of de wettelijke vertegenwoordiger van het kind. Anders kan ze het verliezen.","De andere ouder heeft het recht het kind te bezoeken en het bij zich te ontvangen. Jullie kunnen de tijden afspreken; anders legt de rechtbank precieze tijden en plaatsen vast.","Als een ouder vals speelt met de bezoekregeling, kan de rechtbank die wijzigen en zelfs het zorgrecht intrekken.","Verhuizen naar een andere stad binnen Marokko beëindigt het zorgrecht niet. Voor een verhuizing naar het buitenland geeft het Wetboek die bescherming niet.","De rechtbank kan verbieden het kind zonder toestemming van de wettelijke vertegenwoordiger uit Marokko mee te nemen. Wordt de toestemming geweigerd, dan kan de ouder met het zorgrecht zich tot de rechter in kort geding wenden, die alleen instemt met een tijdelijke reis waarvan de terugkeer verzekerd is.","Paspoort: de officiële paspoortsite vermeldt dat een gescheiden moeder paspoorten kan laten maken voor haar minderjarige kinderen, tenzij een rechterlijke beslissing zich daartegen verzet. Het kind moet aanwezig zijn.","Het zorgrecht kan worden herzien telkens als het belang van het kind dat vraagt.","Als een van de ouders overlijdt, behouden de ouders van die ouder het recht om het kind te bezoeken."],"steps":["Lees de beslissing over het zorgrecht: ze vermeldt wie het zorgrecht heeft, de bezoeken en een eventueel reisverbod.","Spreek bezoeken en vakanties schriftelijk af en laat de afspraak opnemen in de rechterlijke beslissing.","Vraag voor je met het kind reist de schriftelijke, gelegaliseerde toestemming van de andere ouder. Volgens officiële Britse informatie vraagt Marokko de toestemming van beide ouders om een kind het land te laten verlaten, tot de leeftijd van 18 jaar.","Wordt de toestemming geweigerd, wend je dan tot de rechter in kort geding en toon aan dat de reis tijdelijk is.","Ga voor het Marokkaanse paspoort van het kind samen met het kind naar je consulaat. Een ouder die niet kan komen, kan een volmacht geven.","Wordt je kind naar een ander land meegenomen of daar achtergehouden, neem dan meteen contact op met de centrale autoriteit van het land waar je woont."],"documents":["Een kopie van de echtscheidingsbeslissing: ze vermeldt de kinderen, wie het zorgrecht heeft en de bezoeken","De schriftelijke toestemming van de andere ouder voor de reis, gelegaliseerd","Voor het paspoort: het kind in persoon, en de papieren die je consulaat voor minderjarigen opsomt","Voor een beslissing over zorgrecht, bezoek of alimentatie die tussen Frankrijk en Marokko wordt gebruikt: de verklaring van de griffier dat ze uitvoerbaar is"],"watchOut":["Wie aanspraak kan maken op het zorgrecht en één jaar zwijgt nadat hij of zij heeft vernomen dat degene die het zorgrecht heeft, is getrouwd, verliest het recht om het op te eisen.","Elk van beide ouders kan een Marokkaanse rechtbank om een reisverbod voor het kind vragen. Als er een verbod bestaat, kan een ouder op de luchthaven worden tegengehouden.","Een kind met een dubbele nationaliteit kan Marokko verlaten met het Marokkaanse paspoort. Een tweede paspoort beschermt er niet tegen dat een kind naar Marokko wordt meegenomen.","Een bevel tot terugkeer beslist niet wie het zorgrecht krijgt.","Voorstellen, geen wet: de hervorming zou een gescheiden moeder het zorgrecht laten behouden als ze opnieuw trouwt, de moeder met het zorgrecht ook de wettelijke voogdij geven en de voogdij gezamenlijk maken."],"more":[{"title":"Als een kind naar een ander land wordt meegenomen","intro":"","items":[{"label":"Het Haags Verdrag van 1980","text":"Marokko is sinds 2010 partij. Het verdrag geldt alleen met de landen die de toetreding van Marokko hebben aanvaard: kijk de statustabel na voor je erop rekent. Met het Verenigd Koninkrijk geldt het sinds 1 juli 2016."},{"label":"De centrale autoriteit van Marokko","text":"Het ministerie van Justitie in Rabat, directie Burgerlijke Zaken. Het ontvangt verzoeken tot terugkeer en werkt samen met de autoriteit van jouw land."},{"label":"Frankrijk en Marokko","text":"Het verdrag van 1981 is van toepassing. De twee ministeries van Justitie helpen gratis: ze sporen het kind op, proberen een vrijwillige terugkeer te bereiken en brengen de zaak voor de rechter. De rechter moet de onmiddellijke terugkeer bevelen, tenzij die het kind ernstig in gevaar zou brengen."},{"label":"Het Haags Verdrag van 1996","text":"Het gaat over beslissingen over zorgrecht en bescherming. Het is van kracht tussen Marokko en Frankrijk, Spanje, Duitsland, Nederland, het Verenigd Koninkrijk, België en Italië. Canada is geen partij."}]}],"officialSources":["https://www.passeport.ma/Home/Faq","https://adala.justice.gov.ma/fr/resources/433","https://www.hcch.net/en/instruments/conventions/status-table/?cid=24","https://www.hcch.net/en/states/authorities/details3/?aid=850","https://www.hcch.net/en/instruments/conventions/status-table/?cid=70","https://www.diplomatie.gouv.fr/IMG/pdf/Convention_Maroc.pdf","https://www.gov.uk/government/publications/morocco-child-abduction/morocco-child-abduction"]},{"id":"dues","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_dues.html","title":"Geld na een echtscheiding","summary":"De rechtbank bepaalt wat verschuldigd is: wat de vrouw bij de echtscheiding toekomt, daarna alimentatie en huisvesting voor de kinderen tot ze op eigen benen kunnen staan.","facts":["Als de man de echtscheiding vraagt, heeft de vrouw recht op: het nog niet betaalde deel van de bruidsgave, alimentatie voor de wachttijd en een troostgift (mut'a).","De rechtbank bepaalt de troostgift op basis van de duur van het huwelijk, de middelen van de man, de redenen voor de echtscheiding en de mate waarin hij zijn recht heeft misbruikt. Er is geen vaste schaal.","Tijdens de wachttijd blijft de vrouw in de echtelijke woning of in een andere geschikte woning. Kan dat niet, dan bepaalt de rechtbank een bedrag voor huisvesting.","Bij een echtscheiding wegens onenigheid bepaalt de rechtbank dezelfde verschuldigde bedragen en weegt ze het aandeel van elke echtgenoot in de verantwoordelijkheid. Wie schuld heeft, kan worden veroordeeld om de ander schadeloos te stellen.","Bruidsgave: ze is volledig verschuldigd zodra het huwelijk is geconsummeerd, voor de helft als de echtscheiding daarvoor komt.","De alimentatie voor de kinderen dekt voeding, kleding, medische zorg en onderwijs. Ze wordt bepaald op basis van het inkomen van wie betaalt, de levensstandaard van de kinderen vóór de echtscheiding en de kosten van levensonderhoud.","De huisvesting van de kinderen wordt apart vastgelegd. De vader moet hen huisvesten of een door de rechtbank bepaalde huur betalen, en ze mogen niet uit de woning worden gezet voor hij dat heeft gedaan.","Een vader is alimentatie verschuldigd tot 18 jaar, of tot 25 jaar voor een kind dat nog studeert. Voor een dochter loopt de alimentatie tot ze zelf haar brood verdient of trouwt. Voor een kind met een handicap dat niet zelf zijn brood kan verdienen, loopt ze door.","Als de vader niet kan betalen en de moeder welgesteld is, betaalt zij het deel dat hij niet kan betalen.","Alimentatie is verschuldigd vanaf de dag waarop de betalingen zijn gestopt, niet vanaf de dag van het vonnis.","De rechtbank kan bevelen dat de alimentatie wordt ingehouden op het loon van wie betaalt. Het Wetboek zegt dat alimentatiezaken binnen één maand moeten worden beslist.","Als de moeder met het zorgrecht opnieuw trouwt, is de vader de huisvesting van het kind en de vergoeding voor de zorg niet langer verschuldigd. Alimentatie blijft hij wel verschuldigd.","Bezittingen: ieder van jullie houdt wat van hem of haar is. Er is geen automatische verdeling bij echtscheiding, tenzij jullie een overeenkomst hebben getekend over de goederen die tijdens het huwelijk zijn verworven."],"steps":["Vraag de rechtbank de alimentatie en de huisvesting van de kinderen vast te leggen. Breng bewijs mee van het inkomen en van de uitgaven voor de kinderen.","Vraag dat het vonnis vermeldt hoe er wordt betaald, bijvoorbeeld door inhouding op het loon.","Stoppen de betalingen langer dan een maand zonder geldige reden, dan gelden de regels over gezinsverwaarlozing. Vraag een advocaat of het parket hoe je een klacht indient.","Om in een ander land te innen: tussen Frankrijk en Marokko treden de twee ministeries van Justitie op als centrale autoriteiten voor alimentatie, en hun hulp is gratis. Vraag elders een advocaat hoe je het vonnis laat uitvoeren waar de betaler woont."],"documents":["Bewijs van het inkomen en de verplichtingen van wie betaalt: loonstroken, belastingpapieren, contracten","Bewijs van de uitgaven voor de kinderen: school, gezondheid, huisvesting","De schriftelijke overeenkomst over de goederen, als jullie er een hebben getekend; zo niet, bewijs van wat je hebt bijgedragen","Het vonnis, met de verklaring van de griffier dat het uitvoerbaar is, om het in een ander land te gebruiken"],"watchOut":["Je kunt niet vragen de alimentatie te verhogen of te verlagen voor er één jaar voorbij is, behalve in uitzonderlijke omstandigheden.","Een alimentatievonnis blijft gelden tot een andere beslissing het vervangt.","Als wie betaalt niet iedereen kan betalen, is de volgorde: de vrouw, dan de jonge kinderen, dan dochters, zonen, de moeder en de vader.","Door de rechter opgelegde alimentatie niet betalen is ook een strafzaak: gezinsverwaarlozing. We hebben de tekst van het Strafwetboek niet gelezen: vraag een advocaat naar de straffen.","Voorstellen, geen wet: de hervorming zou referentiecriteria voor alimentatie vastleggen, de troostgift toekennen aan een vrouw die zelf de echtscheiding vraagt, en werk in het huishouden meetellen als bijdrage aan het vermogen."],"more":[],"officialSources":["https://adala.justice.gov.ma/fr/resources/433","https://www.diplomatie.gouv.fr/IMG/pdf/Convention_Maroc.pdf"]},{"id":"nationality","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_nationality.html","title":"Marokkaanse nationaliteit: wie die heeft, hoe je die bewijst","summary":"Je bent Marokkaan als je vader of je moeder dat is. Een andere nationaliteit aannemen maakt daar geen einde aan.","facts":["Je bent Marokkaan vanaf je geboorte als je vader of je moeder Marokkaan is, waar je ook geboren bent en wat de nationaliteit van de andere ouder ook is (Nationaliteitswetboek, artikel 6).","De lijn via de moeder is in 2007 toegevoegd. Ze geldt ook voor wie vóór die datum is geboren uit een Marokkaanse moeder en een buitenlandse vader.","Marokko aanvaardt de dubbele nationaliteit. Je verliest de Marokkaanse nationaliteit niet door een andere aan te nemen.","Binnen Marokko wordt iemand met een dubbele nationaliteit alleen als Marokkaan behandeld. Het consulaat van het andere land kan daar weinig voor je doen.","Een huwelijk verandert niemands nationaliteit. Een Marokkaan die met een buitenlander trouwt, blijft Marokkaan. Ook een echtscheiding verandert niets.","Je bewijst je nationaliteit met een nationaliteitsbewijs. Je vraagt het aan bij de procureur des Konings bij de rechtbank van eerste aanleg. Vanuit het buitenland stuurt het consulaat de aanvraag door.","Voor Marokkanen die in het buitenland zijn geboren, noemt de gids van de Stichting Hassan II de procureur bij de rechtbank van eerste aanleg van Rabat.","In januari 2024 is een onlinedienst voor aanvragen van een nationaliteitsbewijs gestart, en het ministerie van Justitie heeft in februari 2026 een vereenvoudigde procedure gepubliceerd. We hebben geen van beide kunnen openen: vraag de rechtbank of het consulaat naar het huidige adres.","Een Marokkaan van geboorte kan het ook met alle middelen bewijzen, onder meer met het feit dat hij of zij altijd als Marokkaan is behandeld.","Een kind dat in Marokko uit onbekende ouders is geboren, is Marokkaan. In Marokko geboren worden uit buitenlandse ouders geeft op zich geen nationaliteit.","Kafala verandert de nationaliteit van een kind niet. Na vijf jaar kan een Marokkaanse voogd een verklaring indienen zodat een kind dat in het buitenland uit onbekende ouders is geboren, Marokkaan wordt."],"steps":["Voor een nationaliteitsbewijs: verzamel een volledig afschrift van je geboorteakte en het bewijs dat je ouder Marokkaan is.","Dien de aanvraag in bij je consulaat, of bij het parket van de rechtbank van eerste aanleg in Marokko.","Via je moeder en in het buitenland geboren: de aanvraag gaat naar de procureur in Rabat. Laat daarna je geboorte inschrijven in de Marokkaanse burgerlijke stand.","Om afstand te doen van de Marokkaanse nationaliteit: stuur via het consulaat een verzoek naar de minister van Justitie. Je blijft Marokkaan tot er een decreet is gepubliceerd."],"documents":["Bewijs van je identiteit als je volwassen bent: paspoort of verblijfskaart","Een volledig afschrift van je geboorteakte","Via je moeder: een volledig afschrift van haar geboorteakte en een kopie van haar CNIE","Via je vader: we hebben geen officiële lijst gevonden. Reken op je geboorteakte en het bewijs dat hij Marokkaan is, en vraag het na bij het parket of het consulaat."],"watchOut":["Reis Marokko in en uit met je Marokkaanse paspoort of CNIE als je die hebt. Op Marokkaanse luchthavens wordt mensen met een dubbele nationaliteit geregeld naar de CNIE gevraagd.","Burger worden van een ander land, of een Marokkaans paspoort inleveren, maakt geen einde aan de Marokkaanse nationaliteit. Dat doet alleen een gepubliceerd decreet.","Als je afstand doet van de Marokkaanse nationaliteit, verliezen ook je ongehuwde minderjarige kinderen die bij je wonen die nationaliteit.","Geboren vóór 2 april 2007 uit een Marokkaanse moeder: je kon je familienaam en voornaam behouden, op grond van een gezamenlijke circulaire die de gids van de Stichting aanhaalt."],"more":[{"title":"Hoe je de Marokkaanse nationaliteit verliest","intro":"","items":[{"label":"Bij decreet, op jouw verzoek","text":"Een volwassene die in het buitenland een buitenlandse nationaliteit heeft verworven, of iemand die er sinds de geboorte een heeft, kan bij decreet de toelating krijgen om afstand te doen van de Marokkaanse nationaliteit. Zonder het decreet gebeurt er niets."},{"label":"De keuze tussen 18 en 20 jaar","text":"Een kind uit een gemengd huwelijk dat via de moeder Marokkaan is, kan tussen 18 en 20 jaar verklaren dat het alleen de nationaliteit van één ouder behoudt."},{"label":"Ontneming","text":"Ze kan alleen iemand treffen die de Marokkaanse nationaliteit heeft verworven, nooit een Marokkaan van geboorte, voor ernstige misdrijven die binnen tien jaar na de verwerving zijn gepleegd."},{"label":"De nationaliteit terugkrijgen","text":"Wie Marokkaan van geboorte was en die nationaliteit heeft verloren, kan vragen die terug te krijgen. De herkrijging wordt bij decreet toegekend."}]}],"officialSources":["https://www.consulat.ma/en/nationality-certificate","https://www.consulat.ma/index.php/en/moroccan-nationality-certificate-children-born-moroccan-mother-and-foreign-father","https://www.fh2mre.ma/guide-juridique/","https://justice.gov.ma/"]},{"id":"kids","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_kids.html","title":"Kinderen van een Marokkaan en een buitenlander","summary":"Je kind is vanaf de geboorte Marokkaan via de Marokkaanse ouder. De andere nationaliteit hangt af van het recht van het andere land, soms met een korte termijn.","facts":["Een kind met één Marokkaanse ouder is Marokkaan vanaf de geboorte, of die ouder nu de vader of de moeder is, en waar het kind ook wordt geboren.","De regel over afstamming stelt geen voorwaarde van godsdienst.","Of het kind ook de nationaliteit van de andere ouder heeft, bepaalt het recht van dat land. Zie de toelichting per land hieronder.","In Marokko wordt het kind als Marokkaan behandeld en geldt het Familiewetboek voor het kind, wat de tweede nationaliteit ook is.","Om in de Marokkaanse registers te bestaan, moet de geboorte worden ingeschreven in de Marokkaanse burgerlijke stand: op je consulaat, of rechtstreeks bij het kantoor van de burgerlijke stand in Marokko.","Is de moeder de Marokkaanse ouder en vraagt het consulaat een bewijs van de nationaliteit van het kind, vraag dan via het consulaat een nationaliteitsbewijs aan bij de procureur des Konings.","De keuze tussen 18 en 20 jaar: een kind uit een gemengd huwelijk dat via de moeder Marokkaan is, kan aan de minister van Justitie verklaren dat het alleen de nationaliteit van één ouder behoudt. Vóór 18 jaar kan de moeder die verklaring voor het kind afleggen; het kind kan die tussen 18 en 20 jaar ongedaan maken.","Voor een kind dat via de vader Marokkaan is, bestaat zo'n verklaring niet. Afstand doen van de Marokkaanse nationaliteit vereist dan een decreet.","Voornaam in de Marokkaanse registers: hij mag niet ingaan tegen de goede zeden of de openbare orde, en mag geen familienaam zijn, niet uit meer dan twee voornamen bestaan en niet de naam van een stad, dorp of stam zijn, zegt de gids van de Stichting.","Onder de plichten van ouders noemt het Familiewetboek de godsdienstige begeleiding van het kind."],"steps":["Geef de geboorte aan bij de lokale overheid van het geboorteland en vraag een volledig afschrift van de geboorteakte.","Marokkaanse ouder: laat de geboorte via je consulaat inschrijven in de Marokkaanse burgerlijke stand en laat het kind bijschrijven in het familieboekje.","Buitenlandse ouder: kijk nog dezelfde maand de regel van je eigen land na. Sommige termijnen zijn kort.","Vraag de papieren van het kind aan beide kanten aan: het Marokkaanse paspoort en, later, de CNIE.","Op 18 jaar heeft een kind dat via de moeder Marokkaan is en maar één nationaliteit wil, twee jaar om de verklaring in te dienen."],"documents":["Consulaire inschrijving van de ouders en het Marokkaanse familieboekje","Een volledig afschrift van de lokale geboorteakte van het kind","De huwelijksakte van de ouders","Het uittreksel uit de geboorteakte van de Marokkaanse ouder en een kopie van het identiteitsbewijs van de andere ouder","Het identiteitsbewijs van de persoon die de geboorte aangeeft","Voor een nationaliteitsbewijs via de moeder: de volledige geboorteakte van het kind, haar volledige geboorteakte en een kopie van haar CNIE"],"watchOut":["Als je de termijn van het andere land mist, kan dat het kind die nationaliteit kosten.","Ouders kunnen verhinderen dat hun kinderen Marokko verlaten, merkt het officiële reisadvies van Canada op. Reis met de schriftelijke toestemming van de andere ouder.","In Marokko kan het consulaat van het tweede land minder doen voor een kind dat ook Marokkaan is.","Laat de geboorte vroeg in de Marokkaanse registers inschrijven. De bronnen zijn het er niet over eens of er nog een termijn geldt: vraag het je consulaat."],"more":[{"title":"Krijgt het kind de andere nationaliteit?","intro":"Regels gelezen op de officiële site van elk land in oktober 2026. Ze hangen vaak af van waar de buitenlandse ouder is geboren of heeft gewoond.","items":[{"label":"Frankrijk","text":"Het kind is Frans als minstens één ouder Frans is, waar het kind ook wordt geboren, zodra de band met die ouder wettelijk is vastgesteld."},{"label":"België","text":"Is de Belgische ouder in België geboren, dan is het kind Belg. Is die ouder in het buitenland geboren, dan moet er binnen vijf jaar na de geboorte een verklaring worden afgelegd."},{"label":"Spanje","text":"Een kind van een Spaanse vader of moeder is Spanjaard van oorsprong."},{"label":"Italië","text":"De regels zijn in 2025 veranderd. Een kind dat in het buitenland met een andere nationaliteit wordt geboren, is alleen automatisch Italiaan als een ouder of grootouder uitsluitend het Italiaanse staatsburgerschap heeft, of als de Italiaanse ouder vóór de geboorte twee jaar na elkaar in Italië heeft gewoond. Anders kan een ouder die Italiaan van geboorte is, binnen drie jaar na de geboorte een verklaring indienen."},{"label":"Nederland","text":"Het kind is Nederlander als een ouder bij de geboorte Nederlander is, of als een Nederlandse man het kind erkent."},{"label":"Duitsland","text":"Is de Duitse ouder na 31 december 1999 in het buitenland geboren en wordt het kind in het buitenland met een andere nationaliteit geboren, dan is het kind alleen Duits als de geboorte binnen één jaar wordt geregistreerd bij de Duitse burgerlijke stand."},{"label":"Zwitserland","text":"Een kind dat in het buitenland is geboren en een andere nationaliteit heeft, verliest de Zwitserse nationaliteit op 25 jaar, tenzij het bij een Zwitserse autoriteit is aangemeld of schriftelijk heeft verklaard dat het die wil behouden."},{"label":"Verenigd Koninkrijk","text":"Een kind dat buiten het Verenigd Koninkrijk uit een Britse ouder wordt geboren, kan Brits zijn, afhankelijk van de data en de situatie van de ouders. Gebruik de officiële check op GOV.UK."},{"label":"Canada","text":"Regels van kracht sinds 15 december 2025: het kind van een Canadees die in Canada is geboren, is Canadees. Is de Canadese ouder ook in het buitenland geboren, dan moet die ouder vóór de geboorte minstens 1.095 dagen in Canada hebben doorgebracht."},{"label":"Verenigde Staten","text":"Met één Amerikaanse ouder die met de andere ouder is getrouwd: de Amerikaanse ouder moet vóór de geboorte vijf jaar in de Verenigde Staten hebben gewoond, waarvan twee na de leeftijd van 14 jaar."}]}],"officialSources":["https://www.consulat.ma/en/birth-transcript-register-civil-status-and-family-record-book","https://www.fh2mre.ma/guide-juridique/","https://www.service-public.gouv.fr/particuliers/vosdroits/F3068","https://diplomatie.belgium.be/en/belgians-abroad/nationality/being-granted-belgian-nationality-age-18","https://www.mjusticia.gob.es/es/ciudadania/nacionalidad/que-es-nacionalidad/como-adquiere-nacionalidad/espanoles-origen","https://www.esteri.it/en/servizi-opportunita/italiani-all-estero/cittadinanza/","https://www.government.nl/topics/dutch-citizenship/becoming-a-dutch-citizen","https://www.auswaertiges-amt.de/cu-de/2538312-2538312","https://www.sem.admin.ch/sem/en/home/integration-einbuergerung/schweizer-werden/verlust.html","https://www.gov.uk/check-british-citizenship/born-outside-the-uk-or-stateless","https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/services/canadian-citizenship/act-changes/rules-2025.html","https://travel.state.gov/content/travel/en/legal-considerations/us-citizenship-laws-policies/citizenship-child-born-abroad.html"]},{"id":"spouse","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_spouse.html","title":"Je buitenlandse man of vrouw in Marokko: nationaliteit, verblijf, werk","summary":"Het huwelijk geeft je buitenlandse echtgenoot of echtgenote op zich geen Marokkaanse nationaliteit. Het opent wel de weg naar een verblijfskaart in Marokko en, voor een echtgenote, naar een verklaring na vijf jaar.","facts":["Trouwen met een Marokkaan maakt niemand automatisch Marokkaan.","Buitenlandse vrouw van een Marokkaanse man: ze kan de nationaliteit verwerven door een verklaring aan de minister van Justitie, als het echtpaar minstens vijf jaar gewoonlijk en wettig in Marokko heeft gewoond en het huwelijk nog bestaat wanneer ze tekent (Nationaliteitswetboek, artikel 10).","Het gaat om vijf jaar in Marokko. Zoals het artikel is geschreven, tellen jaren in het buitenland niet mee, dus een echtpaar dat in het buitenland woont, voldoet niet aan de voorwaarde.","De minister heeft één jaar om te antwoorden. Een jaar stilte geldt als een weigering. Als hij aanvaardt, is ze Marokkaanse vanaf de datum waarop ze de verklaring heeft ingediend.","Een echtscheiding, of het overlijden van de man, na de indiening maakt de verklaring niet ongeldig.","Buitenlandse man van een Marokkaanse vrouw: de wet geeft hem zo'n verklaring niet. Zijn enige weg is de gewone naturalisatie, waarbij het huwelijk geen voorwaarde is en geen kortere weg biedt.","Naturalisatie vereist vijf jaar wettig verblijf in Marokko vóór de aanvraag, meerderjarigheid, een goede gezondheid, goed gedrag zonder zware veroordeling, kennis van het Arabisch of het Amazigh, en voldoende middelen. Het is een beslissing, geen recht, en ze wordt bij decreet toegekend.","Verblijf: de vreemdelingenwet geeft de verblijfskaart aan de buitenlandse echtgenoot van een Marokkaan, man of vrouw, als de binnenkomst en het verblijf wettig waren. De wet stelt geen minimumduur voor het huwelijk.","Een buitenlander die minstens één jaar met een Marokkaan is getrouwd, kan niet worden uitgezet, behalve in gevallen die de staatsveiligheid raken.","Werk: persartikelen en gidsen van ngo's noemen de echtgenoten van Marokkanen bij de buitenlanders die zijn vrijgesteld van het ANAPEC-attest. Om een arbeidscontract te tekenen is in elk geval een verblijfsdocument nodig.","Jullie gezamenlijke kinderen zijn Marokkaan via jou, wat de status van je echtgenoot ook is."],"steps":["Kom Marokko wettig binnen en bewaar het bewijs: paspoortstempel of visum.","Vraag de kaart aan voor er 90 dagen voorbij zijn, bij de dienst vreemdelingen van de politieprefectuur van je stad, of bij de Koninklijke Gendarmerie op het platteland.","Lever het formulier en de papieren in twee gewaarmerkte exemplaren in en bewaar het ontvangstbewijs: het geldt als tijdelijk verblijfsdocument.","Vernieuw de kaart voor ze verloopt en meld elke adreswijziging.","Echtgenote, na vijf jaar in Marokko: stuur de verklaring naar de minister van Justitie met het bewijs van het huwelijk, van de nationaliteit van je man en van de vijf jaar. Bewaar het bewijs van de datum van indiening."],"documents":["Voor de kaart geeft de politie de precieze lijst. De gebruikelijke basis: het formulier, een gewaarmerkte kopie van het paspoort, foto's, een bewijs van adres, een uittreksel uit het strafregister, een medisch attest, een fiscale zegel en de huwelijksakte.","Om te gaan werken: een gelegaliseerde kopie van de huwelijksakte en een recente kopie van de CNIE van de Marokkaanse echtgenoot, volgens de pers. Vraag het na bij de werkgever.","Voor de verklaring van de echtgenote: het Wetboek geeft geen lijst. Reken erop dat je het huwelijk, de Marokkaanse nationaliteit van je man en vijf jaar wettig verblijf van het echtpaar in Marokko moet bewijzen."],"watchOut":["Voorstel, geen wet: wetsvoorstel 019.13, aangekondigd in 2023, zou de verklaring openstellen voor de buitenlandse mannen van Marokkaanse vrouwen. Tot oktober 2026 hebben we geen spoor gevonden van de goedkeuring ervan. Websites die het aankondigen, beschrijven het wetsvoorstel.","In Marokko wonen zonder kaart is een strafbaar feit: een boete van 5.000 tot 30.000 dirham en één maand tot één jaar gevangenis, of een van beide.","Een verblijfskaart vervalt na meer dan twee jaar buiten Marokko. Dat is belangrijk voor koppels die weer naar het buitenland verhuizen.","De wet zegt niets over de kaart als het huwelijk eindigt, door echtscheiding of overlijden. Vraag het ruim voor de volgende vernieuwing aan de dienst vreemdelingen.","De praktijk kan afwijken van de tekst: de Franse consulaten zeggen dat de kaart elk jaar wordt vernieuwd tot je een kaart van tien jaar krijgt.","Onze bronnen zijn het er niet over eens of de echtgenoot van een Marokkaan nog de goedkeuring van het arbeidscontract door het ministerie van Arbeid nodig heeft. Vraag het aan het ministerie voor je tekent.","Een ongehuwde partner kan zich niet op de relatie beroepen: samenwonen wordt in Marokko niet erkend.","De andere richting wordt bepaald door je woonland. Trouwen met een Duitser bijvoorbeeld geeft op zich geen verblijfsrecht in Duitsland."],"more":[],"officialSources":["https://justice.gov.ma/","https://www.fh2mre.ma/guide-juridique/","https://www.travail.gov.ma/mtip-espace-emploi/migrations-pour-des-fins-de-travail/recruter-un-salarie-etranger/?lang=fr","https://ma.diplomatie.gouv.fr/fr/vivre-venir/permis-de-sejour"]},{"id":"inherit","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_inherit.html","title":"Erfenis bij een gemengd koppel","summary":"Het Marokkaanse recht volgt een Marokkaan overal, en het sluit erven tussen een moslim en een niet-moslim uit. Met een testament en een rechtskeuze kun je vooraf regelen wat de wet niet geeft.","facts":["Voor Marokko valt de nalatenschap van een Marokkaan onder het Familiewetboek, ook met een tweede nationaliteit en een leven in het buitenland.","Volgens het Familiewetboek bestaat er geen wettelijk erfrecht tussen een moslim en een niet-moslim (artikel 332). Dat geldt wie van de twee ook overlijdt, en ook tussen ouders en kinderen.","Een niet-moslim echtgenote erft dus niet als wettelijk erfgenaam van haar moslimechtgenoot, en hij erft niet van haar.","De uitsluiting gaat over het wettelijk erfrecht, niet over testamenten. De niet-moslim echtgenoot kan worden genoemd in een testament dat het Wetboek respecteert, legt een notaris uit in de Marokkaanse pers.","Een testament (wasiya) kan over hoogstens een derde van de nalatenschap gaan. Boven een derde geldt het alleen als de erfgenamen na het overlijden instemmen.","Een testament kan iemand die al wettelijk erfgenaam is niet bevoordelen, tenzij de andere erfgenamen instemmen.","Is de buitenlandse echtgenoot moslim, dan geldt de uitsluiting niet: hij of zij erft als wettelijk erfgenaam, zoals elke echtgenoot.","Elke echtgenoot is afzonderlijk eigenaar van zijn of haar bezittingen. Wat van de langstlevende echtgenoot is, hoort niet bij de nalatenschap.","De nalatenschap in Marokko van een buitenlander die geen moslim is, valt onder het nationale recht van die persoon, zegt dezelfde notaris.","Als je in de Europese Unie woont: voor de rechtbanken daar geldt voor je hele nalatenschap het recht van het land waar je je gewone verblijfplaats had, tenzij je in een testament het recht van je nationaliteit hebt gekozen (Verordening 650/2012). De regel geldt niet in Denemarken en Ierland.","De twee stelsels vertrekken dus van een ander punt: de verblijfplaats voor de Europese rechter, de nationaliteit voor Marokko. Bezittingen in Europa en bezittingen in Marokko kunnen volgens verschillende regels worden verdeeld.","In Marokko bewijzen erfgenamen hun hoedanigheid met een akte van erfopvolging (iratha), die adouls opstellen op basis van de verklaringen van twaalf getuigen.","Kleinkinderen van wie de ouder vóór de grootouder is overleden, krijgen het deel van die ouder, binnen de grens van een derde van de nalatenschap (verplicht legaat)."],"steps":["Maak een lijst van wat ieder van jullie bezit, en in welk land.","Kan een van jullie niet van de ander erven, ga dan naar adouls of een notaris in Marokko voor een testament, tot hoogstens een derde.","Woon je in de Europese Unie, beslis dan met een notaris of je een rechtskeuze in je testament zet. Zonder rechtskeuze geldt daar het recht van je woonland.","Onthoud dat wat op jouw naam staat van jou is en buiten de nalatenschap van je echtgenoot blijft. De schriftelijke overeenkomst over de goederen die tijdens het huwelijk zijn verworven, legt vast wie wat bezit.","Ga naar een notaris in elk land waar je bezittingen hebt."],"documents":["Voor een akte van erfopvolging in Marokko: twaalf getuigen die de overledene hebben gekend. Vraag de adouls welke identiteits- en familiepapieren ze willen.","Je huwelijksakte, en de overeenkomst over de goederen als jullie er een hebben gemaakt","Eigendomsakten en rekeningafschriften, voor elk land"],"watchOut":["Een testament kan niet alles aan de echtgenoot geven. Alles boven een derde hangt af van de instemming van de erfgenamen na het overlijden.","Een testament kan op elk moment door de opsteller worden gewijzigd of herroepen.","De gids van de Stichting benadrukt dat zijn voorbeelden gelden voor bezittingen die in Marokko liggen. Voor bezittingen in het buitenland gelden andere regels.","Voorstel, geen wet: het advies van de Raad van Oelema's over de hervorming zou echtgenoten met een verschillende godsdienst vrij aan elkaar laten nalaten of schenken. Het is niet aangenomen.","We hebben de artikelen over testamenten niet in een officieel exemplaar van het Wetboek kunnen lezen. De regels hierboven komen uit de Marokkaanse pers, die een notaris aanhaalt. Controleer de formulering bij een notaris voor je iets doet.","Dit zijn de regels van het Familiewetboek. Marokkanen van joods geloof volgen de regels van het Marokkaans-Hebreeuwse personeel statuut."],"more":[],"officialSources":["https://www.fh2mre.ma/guide-juridique/","https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:02012R0650-20120705","https://europa.eu/youreurope/citizens/family/inheritances/planning-inheritance/index_en.htm"]},{"id":"roots","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_roots.html","title":"Arabisch, Amazigh en Marokko voor je kinderen","summary":"De tweede en derde generatie houden de band levend via taal, bezoeken en verhalen. Er bestaat hulp.","facts":["Marokko stuurt via de Stichting Hassan II voor Marokkanen in het buitenland leerkrachten Arabisch en Marokkaanse cultuur naar verschillende Europese landen.","De Stichting organiseert elk jaar een cultureel zomerverblijf in Marokko voor kinderen van Marokkanen in het buitenland, de laatste keer in juli 2026.","De Nationale Dag van de Marokkanen in het buitenland is op 10 augustus."],"steps":["Vraag je consulaat of de Stichting waar er lessen bij jou in de buurt zijn.","Spreek thuis Darija of Tamazight, al is het elke dag maar een beetje. Onze Darija van de dag is een kleine start.","Geef kinderen hun eigen reden om te gaan: een neef of nicht, een sport, een recept, een verhaal uit het dorp."],"documents":[],"watchOut":["Een kind dat nooit bij het consulaat is ingeschreven, heeft later geen Marokkaanse papieren. Geef eerst de geboorte aan."],"more":[],"officialSources":["https://www.fh2mre.ma/"]},{"id":"health","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_health.html","title":"Gezondheid en noodgevallen tijdens een verblijf","summary":"Je dekking in het buitenland volgt je zelden naar Marokko. Regel het voor je vertrekt.","facts":["Zonder verdragsformulier van je zorgverzekeraar of ziekenfonds betaal je de zorg in Marokko zelf en vraag je later terugbetaling, als je dekking dat toelaat.","Privéklinieken kunnen een voorschot vragen vóór de opname.","Een bijstandsverzekering dekt medische repatriëring en vaak ook de terugkeer van het gezin en de auto."],"steps":["Vraag je zorgverzekeraar of ziekenfonds om het formulier voor tijdelijk verblijf in Marokko, waar dat bestaat.","Neem reisbijstand voor elke reis, of kijk na wat je bankkaart dekt.","Sla de noodnummers van onze pagina Marokko op in je telefoon."],"documents":[],"watchOut":["Bejaarde ouders die je in het buitenland bezoeken, hebben een reisverzekering nodig voor hun visum, en die is ook de moeite waard als ze niet verplicht is."],"more":[],"officialSources":["https://www.consulat.ma/en/sanitary-repatriation-insured-persons"]},{"id":"voice","section":"family","url":"https://bablblad.com/nl/guide_voice.html","title":"Klachten en je stem laten horen","summary":"Als een dienst niet antwoordt, zijn er kanalen die een spoor nalaten.","facts":["Chikaya.ma is het nationale portaal voor klachten over elke Marokkaanse overheidsdienst. In 2024 behandelde het meer dan 1.300 verzoeken en klachten van Marokkanen in het buitenland.","Elk consulaat heeft een e-mailadres en, in verschillende landen, een callcenter voor consulaire diensten. Ze staan in onze Adresgids.","De Raad van de Marokkaanse Gemeenschap in het Buitenland, CCME, is het adviesorgaan dat namens de diaspora spreekt.","Politieke vertegenwoordiging van Marokkanen in het buitenland is een oude eis waarover in 2026 nog steeds werd gedebatteerd."],"steps":["Schrijf eerst naar de betrokken dienst en bewaar een kopie.","Krijg je geen antwoord, dien dan een klacht in op Chikaya.ma met data, namen en documenten.","Gebruik voor een geschil met de douane de klachtenpagina van de douanewebsite."],"documents":[],"watchOut":[],"more":[],"officialSources":["https://www.chikaya.ma/","https://www.ccme.org.ma/"]}]}